What is an Indo and who is an Indo?


We Indo people or Indos, Dutch Indonesians, Indo-Dutch, or Dutch-Indos consist of Europeans, Asians, and persons of mixed European–Asian origin and we Indo people have been part and experienced the colonial culture of the former Dutch East Indies.
In general Indos or Eurasians are a mixed of Dutch and Indonesian descent.
To differentiate us Eurasians from the Totoks, the white Dutch people, we got the name Indos because of our European and Indonesian parentage and intermarriages over many centuries.
I am a “full blooded” Indo, both my parents are Indo, my grandparents and their grandparents and their parents were Indo and that up to at least the sixth generation. Before that I have great-great-great-grand parents who came from The Netherlands, France, Portugal and they integrated with Sumatrans, people from Java and Molukken.
Continue reading

Indonesian politics prevails over the headstone of my Dutch father

Eddie Geenen

Eddie Geenen was born on 19-8-1912 in the town Sawahlunto of West Sumatra. His parents were Augustus Josephus Carolus and Helena Francina Wilhelmina Maitimo. On 12-6-1935 Eddie married Clara Elisabeth Chevalier, which took place in Sawahlunto, Sumatra. Clara Elisabeth Chevalier was born on 3-22-1915 and her parents were Henri Antoine Joseph Chevalier and Jacqueline Beljaars (Balliard)
On October 4 and 7, 1943, 30 men including my father Eddie Geenen, who were in the Padang prison the Boei-Muara for more than a month, were taken out by some of the Japanese Tokko (special higher police known of their brutality), who were accompanied by Japanese soldiers in a truck. The Japs shouting commands and beat the prisoners into the trucks. In the truck each Dutch prisoner got a bag over their head and taken to the MV-House in Padang, a collection of buildings with the central location of the Tokko. These 30 men were all personnel from the OSM (Ombilin Coal Mining Company in Sawahlunto)
Upon arrival they were rid of their baggage and handcuffed. Then they were ordered to sit on the ground with legs crossed, dead silent and with the eyes facing to the ground. Any form of communication was prohibited or honored with disproportionate painful beating. In this position they had to wait their turn. That means that each one will be interrogated by the Japanese Tokko-lieutenants Sugibayashi and Miyauchi, the Tokko-Watari Tsurukichi and gunzo’s Yamashita and the Indonesian interpreters Bakri, Sjafei, Hartin and many others. These Indonesian torturers did their utmost best to please their Japanese bosses. But soon was the war over and all the Indonesian criminals were gone.
Such a trial consisted mainly with the use of the hand, fist, whip, a bullwhip, chair or a part of it, a piece of wood, rope or electrical cable, or a special constructed instrument to beat the political prisoner, who was enthralled as a precaution. This special constructed instrument could be a whip made from steel wire or spiked rattan, split at the top into quarters with nails on the inside to help stripped of the victim his cloth and skin from his back.
Intentionally or not, but when the victim during the beating accidentally fell to the ground, the Japanese interrogators and/or their Indonesian aides  started kicking or jumping, preferable at vulnerable spots of the body to increase the pain and intentionally made him aware of his injuries.
Many were forced to kneel during the interrogations with a piece of wood in the bend of the knees. After a while the person are not able to withstand it and started lowering his body. This weight of his body cause an abnormal force of pain to his own knees. The high pain level of injuries created by fire was obviously not left untapped.
Mostly were done in combination with the kicking through burning cigarettes, candles, oil lanterns, or red hot metal to create sear- or fire- wounds.
Also the excruciating operation by the application of electricity was not unknown; the vulnerable hanging position was almost perfunctory applied, often with preference for legs first and body up site down.
The fantasies of these Japanese and Indonesian torturers were infinite. These tortures lasted at least 10 days to prejudice the trial and sometimes they added more time as a favor.
Of the condemned group of 30 men, my father Eddie Geenen was one of them, were almost one year later 14 more dead than alive prisoners transferred to the men’s Japanese concentration camp in Bangkinang, a place located inland in a jungle of rubber trees.
After the war they received their first medical treatment, but 2 more died within 2 months.

Grafsteen Pappa Eddie Geenen

My father Eddie Geenen, a very sick men in bad condition, and his family were transferred with the passenger ship, the Sibajak, to Batavia (today Jakarta) to be nursed in CBZ-hospital. Much later my mother told me, that my dad has also been castrated during the Japanese torture. Dad died in that hospital to pleurisy and blood poisoning on August 18, 1948. My mother gave him the best funeral that was possible for her. Eddie Geenen was buried at the Tanah Abang Cemetery.

The manager of the Dutch Oorlogsgravenstichting in charge of Menteng Pulo, Jakarta, visited the location of the former cemetery Tanah Abang. He found out that the graves were cleared in 1976. All the physical remains were then transferred to a collection grave at the Menteng Pulo public cemetery. In 1990 that part of the cemetery Menteng Pulo has also been cleared and all the collection of the physical remains were transferred to an unknown location on the outskirts of Jakarta.
Meanwhile a museum has been built on the former Tanah Abang and is called Taman Prasati Tanah Abang.

In 1996 Peggy Geenen and her friend decided to make a memory trip through Sumatra and Java. Peggy was born on 8 oktober 1943 during the world war two of the Japanese occupation of the former Dutch-Indisch in a Japanese concentration camp in Padang, Sumatra. It was a wonder that she survived the war time because of the lack of food and nutrition. During the last week of her 2 month trip she found the cemetery Tanah Abang and in a wall she found a tile with inscription, about 30cm by 18cm with all the information of our father Eddie Geenen, which had been created by his wife and our mother Claire Elisabeth Geenen-Chevalier. Our mother died on 10-12-2005 in Zoetermeer, The Netherlands.
Many years later, I live in California, I was told by a friend, that a museum with the name Taman Prasati had control over all the graveyards on the Tanah Abang location. I told that to my sister Peggy in the Netherlands. She asked me to try to get Papa Ed’s tile to the Netherlands to give it a place at our mother’s graveyard.
I did and my actions started on 7 of June 2016 with a letter to the Oorlogsgravenstichting in the Netherlands and one to the address in Jakarta. The people of the OGS in both offices were very helpful. I let them also know that I will carry any cost, locally and the transfer to the Netherlands.
On the first of december 2016 a meeting took place between Mr. Robert van de Rijdt, director OGS, Jakarta and Mr. Fajar, director of the museum Taman Prasati. Mr. Fajar told that all the statues and stones of the graveyards on Tanah Abang belongs to the museum. There is only one option to claim a graveyard stone or tile. The family member, filing the claim, must live at least for 2 years in Jakarta.
Base on above information I called one of my family members, who has lived their whole life in Indonesia. I explain the situation and email them all the information.
My family contacted Mr. Rudy da Costa of OGS, who is also fluent in the Indonesian language. Mr. da Costa promised to contact the director of Taman Prasati to set up a meeting. It turned out that he is no longer in charge of the museum Taman Prasati and has been replaced by Mrs. Sri Kusumawati (Mrs. Atik) and all the museums fall under an Indonesian governmental entity. An appointment was made for Friday, June 9, 2017 at museum Fatahillah in the old town Jakarta (Kota) at 2PM. My family member was accompanied by Mr. Eliza Barka, who is a staff member of OGS from Menteng Pulo. Also at the meeting was Mr. Andri, who is now the head of operation at the museum Taman Prasasti.

To make the story short Mrs. Atik told Mr. Eliza Barka of OGS and my family, that she understands what the family Geenen wants, but since all the property at the museum Taman Prasati is owned by the Jakarta Provence, all the property at Museum Taman Prasati belongs also to the Jakarta Provence and are therefore the property of the Indonesian Government. This makes it impossible to take the inscription tile from Eddie Geenen back to the family.

Conclusion: Thanks to the Indonesian politics Eddie Geenen remains a prisoner and sentence for life with no parool.      


Stadswacht Sergeant Infanterie KNIL Frederik van der Schaar

Frederik van der Schaar werd op 6 januari 1904 te Haarlem geboren als zoon van Johannes van Der Schaar en Catharina Schouten. Hij huwde een Zwitserse Margaretha Klara Schärer en hadden 3 kinderen, Frederik, Felix en Margaretha.
Sedert 1927 was Frederik werkzaam als Chemicus in dienst van de HVA op Java, vervolgens sinds mei 1934 Fabrikagechef in Garoem bij de suikerplantage op Java en sedert januari 1940 Hoofdassistent vezelonderneming Laras van de Handels Vereniging Amsterdam.

WOII – De gevechten van het Commando “Midden-Sumatra” gedurende de periode februari/maart 1942
bron: J.J. Nortier

Vuurgevechten langs de weg PRAPAT en SIBORONGBORONG

Aan de vijandzijde werden deze gevechten gevoerd door voorhoede-elementen van de “Kunishi Advance Force”. De sterkte van deze gevechtsgroep bestond uit een anderhalve bataljon, een mortier compagnie en 3 Genieën.
In de ochtend van 12 maart 1942 kreeg Luitenant K. van der Ploeg bericht van een Japanse landing bij Tandjoengitam. Hij ontving daarop van Kapitein J.J.A. van de Lande opdracht, zich met het deel van de Stadswacht dat zich te Pematangsiantar bevond, naar Prapat te vertrekken. Luitenant van der Ploeg vertrok om ongeveer 12.00 uur uit Pematansiantar en kwam ongeveer 13.30 uur in Prapat aan. De verdedigende opstelling van zijn eenheid was nu een compagnie Stadswacht te Prapat en een sectie met 4 Fiat mitrailleurs onder Commando van reserve 1ste Luitenant Art. J.H. Muntjewerf te Sioehan aan het Toba meer, ten Noorden van Prapat. En bij gevaar van afsnijding moest deze eenheid zich via het Toba meer terugtrekken met een motorvaartuig waarachter een marine sloep; voorposten waren geplaatst langs de naar Prapat leidende wegen.
Intussen was de weg tussen Pematangsiantar and Prapat ter vernieling voorbereid met ingegraven vliegtuigbommen van 300 kg.
Een verzoek om één der overvalwagens ten behoeve te stellen van de voorposten, werd door de Bataljon Commando de majoor van Aarsen, afgewezen.
Op 13 mrt. 1942 om 01.15 uur rapporteerde Sergeant 1ste Klas J. Ensink, dat een aantal Stadswachten waren gedeserteerd.
Op 13 mrt. 1942 om 13.00 uur meldde de voorpost bij Aik Naoli, de nadering van de Japanse vijand. Hierop ging Luitenant van de Ploeg over tot de hoogste graad van gevechtsvaardigheid en controleerde de vernielingen langs de naderingswegen.
Deze bleken echter maar voor een deel goed te zijn uitgevoerd.
Terwijl hij bezig was met het uitvoeren van deze controle, hoorde hij mitrailleurvuur uit de richting van Sioehan. Het detachement van Luitenant Muntjewerf had op dat moment het vuur geopend op de naderende vijand.

Fred van der Schaar – Postume het MOK

Bij dit hevige vuurgevecht sneuvelde Stadswacht Sergeant Infanterie KNIL Frederik van der SCHAAR.
De Indonesische Stadswachtsoldaten waren na het eerste schot intussen verdwenen. Luitenant van der Ploeg nam van een hoog gelegen punt de vijand waar en zag dat de eigen troepen bij Sioehan de hellingen naar het Toba Meer afdalen.
Omdat Luitenant Muntjewerf meende geen kans meer te zien om over het Toba Meer terug te trekken, en aangezien dit zou moeten gebeuren onder volledige waarneming van de Japanse vijand en binnen bereik van hun wapens, besloot hij zich met de overgebleven mannen van zijn detachement, zich aan de vijand over te geven.

Koningin Wilhelmina heeft Frederik van de Schaar ook niet vergeten en heeft het volgende schrijven aan de familie doen toekomen:

Door al het bovenstaande heeft mevrouw Margaretha van Meerwijk – van der Schaar, wonende Potterlaan 2, 2102 CD Heemstede om aan haar vader Stadswacht Sergeant Infanterie KNIL Frederik van der Schaar, alsnog postum het MOK (Mobilisatie Oorlogskruis) toe te kennen. Aan de hand van onder meer de door SAIP beschikbare informatie en de altijd geweldige inzet van de heer Jacq. Z. Brijl, Luitenant- Kolonel bd en met de medewerking van Mindef werd dit alsnog op de juiste manier bezegeld.


Who contributed to the rebuilding of the Netherlands (1950-1957)

On December 27, 1949 Queen Juliana signed the transfer of sovereignty in the Palace on the Dam in Amsterdam, which ended the existence of the Dutch Indies. Indonesia was from now an independent state.

However, much time and many month of negotiations were spent at the Round Table conference (RTC) in The Hague. Four parties attended, namely a Dutch Delegation, a Delegation from the Republic, which was proclaimed by Soekarno on August 17, 1949, a Delegation of Federalists from other parts and islands of Indonesia, a United Nations Committee (Unci). Meetings were prolonged; proposals were rejected and replaced. One Subject brought to the table by The Netherlands was the debt issue, which required a long time.
The Netherlands subpoenas and demanded a status as a privileged trading partner. This meant that all benefits to investment and profits from about 3 billion guilders of private Dutch property investments remained Dutch and had to be transferred at an attractive rate to Netherlands. This was recorded in a financial arrangement; Finec!

However, the Netherlands was still not satisfied. They do not want to give up the island of New Guinea. They wanted New Guinea to remain a colony. Their goal was to move all the Dutch-Indo’s from the islands to their latest colony and not to the Netherlands. And they also had in mind the rich mineral resources of New Guinea such as bauxite, copper, gold and oil.
Immediately after the transfer of sovereignty the distrust grew between the partners of the Union. Both partners are not willing to understand each other. Both Drees and Luns had their own policy without taking in account the wishes of their Indonesian partners.
Meanwhile the Indonesians persisted and made New Guinea the main theme of all kind of speeches.
On the other hand, The Netherlands already made a revision to the Constitution in 1956 that New Guinea is Dutch territory. Especially the insensibility of Mr. Luns made the Geneva Conference a complete failure. The created Union between the two countries was denounced and on August 4, 1956 the Indonesian Government stopped the payment of debts to The Netherlands.

Just over a year later, due to the New Guinea problem, all Dutch properties were confiscated by the Indonesian Government.

The following statements by Mr. Lambert Giebels from the Groene Amsterdammer are false and totally misinformed the public. He wrote:

“However, in the Netherlands most people were not aware, that when Indonesia stopped paying its debts, they already had paid nearly 4 billion guilders. The residual debt was still 650 million guilders. Also during the period 1948 to 1953 The Netherlands had received 1127 billion Marshall Aid as a loan”.
“Most people in the Netherlands had in mind that thank to the Marshall Aid they could rebuild their country”. “But the Indonesian debt payment was completely overlooked. Also, during the same period, all capital income, pensions and savings were transferred from Indonesia to the Netherlands. All income of the Dutch companies were flowing to the Netherlands to cover the poor years in the fiftieth”.
“The annual contribution was an average of 8% and the New Guinea issue made a stop to it. During the period 1950 to 1957 Indonesia had contributed to the rapid post-war industrialization of the Netherlands, which was known in Europe as “Le miracle Hollandais!”

Mrs. Griselda Molemans wrote:
The real story are documented at the National Archives in College Park, Md., and those pertaining to the Treaty of Wassenaar.

The Indonesian government never paid this debt of 4,2 billion guilders. President Sukarno flat out refused to pay the amount to the former colonizer. Long after Dutch New Guinea (West Papua) was reclaimed by Indonesia in 1962, the two governments finally were on speaking terms again. It was Dutch Secretary of State Luns who proposed to be ‘magnanimous by lowering the debt of 4,2 billion guilders to 600 million guilders with interest.’ The Treaty of Wassenaar sealed this deal by which Indonesia paid the amount over 30 years and displaced families who had fled Indonesia and Dutch New Guinea between December 1st, 1957 and September 1st, 1962 could file a request for financial compensation. Hardly any rightful claimant though was informed that this request had to be submitted in the summer of 1969. (Follow tfir.nl for this specific claim against the Dutch State).

Also, only a fourth of the Marshall Aid has been implemented by Finance Minister Lieftinck who defended himself to the Federal Reserve Board that he ‘needed to build financial reserve’ and preferred to ‘transfer this reserve to the Fed bank account of the Dutch National Bank’.



Indonesië droeg bij aan wederopbouw Nederland (1950-1957)

Op 27 december 1949 kwam, door de ondertekening van de soevereiniteitsoverdracht van koningin Juliana in het paleis op de Dam, een einde aan het bestaan van Nederlands Indië. Indonesië was van nu af een zelfstandige staat. Er is echter veel en maanden lang onderhandeld op de Ronde Tafel Conferentie (RTC) in Den Haag.

Vier partijen namen er aan deel, namelijk een Nederlandse delegatie, een delegatie van de Republiek die op 17 augustus 1945 door Soekarno was uitgeroepen, een delegatie van Federalisten uit de Indonesische deelstaten en een United Nations Committee for Indonesia (Unci) van de Verenigde Naties.

Vergaderingen waren langdurig; voorstellen werden vervangen en afgewezen.
Een onderwerp waarover langdurig werd onderhandeld en dat door Nederland naar voren werd gebracht, was de schuldenkwestie. Nederland eiste en bedong de status als meest bevoorrechte handelspartner.

Dit betekende dat alle voordelen aan investeringen en winsten uit de ongeveer 3 miljard guldens van particuliere beleggingen Nederlands bezit bleven en tegen een aantrekkelijke koers naar Nederland overgemaakt moest worden.
Dit werd vastgelegd in een financiële regeling; de Finec!

Nederland was echter nog niet tevreden. Zij wilde geen afstand doen van het eiland Nieuw-Guinea. Want Nederland wilde dat Nieuw-Guinea in haar bezit bleef en diende als kolonisatiegebied voor o.a. de Indische mensen.
Nederland speculeerde ook op de rijke bodemschatten van Nieuw-Guinea zoals bauxiet, koper, goud en olie.

Direct na de soevereiniteitsoverdracht groeide echter het wantrouwen tussen de partners van de unie. Men wilde elkaar niet begrijpen en zowel Drees als Luns hadden hun eigen beleid uitgestippeld zonder rekening te houden met hun Indonesische partners.
De Indonesiërs bleven volhouden en maakten Nieuw-Guinea het hoofdthema van allerlei redevoeringen.
Nederland had daarentegen bij een grondwetherziening van 1956 bepaald dat Nieuw-Guinea Nederlands grondgebied was.

O.a. door het gevoelloze optreden van de heer Luns werd deze Geneefse conferentie een complete mislukking. De getergd Indonesische delegatie ging huiswaarts. De Unie werd opgezegd en op 4 augustus 1956 stopte de Indonesische regering de betaling van de schulden aan Nederland. Ruim een jaar later vielen ook alle Nederlandse bedrijven door de kwestie Nieuw Guinea aan Indonesie.

Wat echter in Nederland niet bekend was, is dat toen Indonesië in 1956 stopte met het betalen van haar schuld, er reeds bijna 4 miljard gulden was afgelost. De rest schuld was nog 650 miljoen guldens. Over de periode 1948-1953 kreeg Nederland ook 1127 miljard dollar Marshall hulp als lening.

Menigeen liep met de gedachte rond dat Nederland met zijn naoorlogse wederopbouw alleen aan de Marshallhulp had te danken.
De Indonesische schuld betaling werd geheel over het hoofd gezien.

Ook werden alle kapitaalopbrengsten, pensioenen en spaargelden werden van uit Indonesië naar Nederland overgemaakt. Ook alle inkomsten van Nederlandse bedrijven vloeiden naar Nederland en dekten de schrale jaren 50. Deze jaarlijkse bijdrage was gemiddeld 8% en de Nieuw-Guinea kwestie maakte daar een eind aan.

Indonesië heeft gedurende de periode 1950 tot 1957 bijgedragen aan de snelle naoorlogse industrialisatie van Nederland, die “Le miracle Hollandais” werd genoemd.

Bovenstaande informatie is voor een deel ontleend aan een artikel in de Groene Amsterdammer van Lambert Giebels.

Het Indisch Herinnering Centrum (IHC)

Ja, het IHC komt er aan en wel aan de Sophialaan 10 in Den Haag. En volgens de overheid namens de staatssecretaris drs. M.J. van Rijn van VWS en het demissionaire cabinet is “de start van dit flexibele programmeringsdeel ten behoeve van de collectieve erkenning van Indisch Nederland per 1 januari 2018”.

Met de recente geschiedenis in gedachten is dit het zoveelste (4de ?) project om een Indisch Centraal punt te organiseren.
Uit de informatie over het 1st IH (Indisch Huis) kan gerust gesteld worden dat het toen een ernstige corrupte organisatie was. Zowel directie als staf profiteerden en nepotisme, onrechtmatige en ondoelmatige uitgaven vonden plaats. Er was toen een absoluut non-transparant financieel beleid met nihil resultaten!

Het debacle van het IH zou de Indische gemeenschap tot nadenken en zelfreflectie moeten stemmen. Echter de samenwerking bij de ontwikkeling van een nieuw centrum gaf blijk hoezeer de gemeenschap verdeeld is.
Er waren toen diverse vrij grote Indische Organisaties. Waarom heeft niemand toen proactief gehandeld en naar de toenmalige minister gestapt om ook een rol te willen spelen? Vooral met het vooruitzicht van een overheidssubsidie. Dat is toen niet gebeurd en het gebeurd ook vandaag nog steeds niet. Hoe hebben wij Indo’s ons over al die jaren maatschappelijk en politiek uitgedrukt? Immers een Indo kan heus wel zijn mondje roeren. Was er maar een beweging na 1960/1970 in Nederland geweest die eensgezind politiek bezig was.
Wat een verschil met de Marokkanen en Turken van vandaag. Die hebben een eigen politieke party, verschijnen regelmatig op de TV en laten zich via de kranten ook regelmatig hun visie horen. En waar zijn wij?

Conclusie: Klagen helpt niet als je decennia alleen maar zwijgt. Zwijgen is typisch Indisch, dat is blijkbaar een deel van onze cultuur.

De staatssecretaris van Rijn (VWS) heeft met vertegenwoordigers van de Nederlands-Indische gemeenschap, Indisch Platform, Indisch Herinneringscentrum, Stichting Pelita en Stichting Herdenking 15 augustus 1945 afspraken gemaakt over de verankering van het Indisch verleden in de Nederlandse samenleving. Ook het Indisch Platform, Stichting Herdenking 15 Augustus 1945 en het Moluks Historisch Museum hebben reeds bevestigd hun intrek te willen nemen in de pleisterplaats.

De brief spreekt over goede afspraken en een overeenkomst. Maar wat zijn de financiële en organisatorische voorwaarden? En met het verleden in gedachten, wat zijn de exacte subsidievoorwaarden? Wie gaat hun evalueren?

De brief van het ministerie van VWS aan de tweede kamer schrijft als doelstelling o.a. een nationale of regionale dimensie hebben (dus niet puur locatie gebonden zijn); – verbindend zijn tussen de Nederlandse samenleving en voormalig Nederlands-Indië, en/of de Nederlands-Indische groeperingen onderling; – vrij zijn van politiek-historische lading;

De volledige brief: file: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/08/11/kamerbrief-over-collectieve-erkenning-nederlands-indische-gemeenschap

Het is vreemd dat de overheid alleen naar de Indo’s in Nederland heeft gekeken en de gemeenschap elders in de wereld gewoon is vergeten. Natuurlijk is het volledig begrijpelijk dat er geen subsidiegeld naar b.v.  de Amerindo’s vloeit. Maar iets anders is de betrokkenheid bij de formulering en opzet van het IHC.
En wat hebben de 4 betrokken Indische Organisaties daarover gezegd?
Sluit je grote gemeenschappen van Indo’s elders vooraf uit bij de gedachtenvorming over het IHC dan werk je al van meet af aan tegen de centrale doelstelling.

Ook de Amerindo’s, de Indo’s in Canada, Brazilië, Australië, Indonesië en waar ook ter wereld vormen een ondeelbaar element van de Indische gemeenschap.
Of behoren deze Indo’s niet meer tot de Indische gemeenschap en zijn zij afgescheiden van de Indische In Nederland?

De Amerindo’s in Amerika met hun eigen organisaties zoals “De Indo” en de “De Indo Project” hoor je haast niet, want zij zijn er helemaal buiten gelaten. Alsof zij niets te maken hebben met het Indisch herinneren en herdenken!

Laten we hopen dat het nieuwe IHC ook voor alle Indo’s waar ter wereld is bestemd.





Het Indisch Centrum aan de Sophialaan 10 in Den Haag

Sophialaan 10, Den Haag

Het Indisch Centrum komt er in Den Haag.

De oriënterende gesprekken begonnen ruim 1 ½ jaar geleden.
Samen met vertegenwoordigers van de Nederlands-Indische gemeenschap (Indisch Platform, Indisch Herinneringscentrum, Stichting Pelita en Stichting Herdenking 15 augustus 1945) heeft staatssecretaris Martin van Rijn (VWS) afspraken gemaakt over de verankering van het Indisch verleden in de Nederlandse samenleving. Belangrijk onderdeel van deze zogenaamde collectieve erkenning is een centrale ontmoetings- en herinneringsplek, een Indische pleisterplaats, aan de Sophialaan 10 in Den Haag. vlakbij het bekende Plein 1813. Ook zijn afspraken gemaakt over het verbreden van herdenkingsactiviteiten en het zorgaanbod voor de eerste generatie Indische Nederlanders.

Het moet het “kloppend hart” van de Indische gemeenschap worden en de participanten zullen er alles aan doen om dit te laten slagen.
Organisaties die zich eveneens bij het Indisch Centrum zullen aansluiten zijn onder andere

Stichting Molukse Museum en naar verwachting ook het Indisch Familiearchief en er staan nog meer organisaties op de stoep.

Mevrouw Yvonne van Genugten zegt:” De Indische gemeenschap is erg divers, maar dit is een plek waar alles samenkomt. Het herdenken, de Indische herinnering, de specifieke zorg voor de Indische ouderen, die vaak nog steeds met hun trauma uit de Bezettingstijd en daarna de Bersiap-periode in Indië te kampen hebben”.

Staatssecretaris Martin van Rijn (VWS) spreekt in een Kamerbrief van een ”collectieve erkenning”. Jaarlijks gaat het tot 2022 om 1,5 miljoen euro en vanaf dat jaar ieder jaar structureel om een bijdrage van 1 miljoen.

Ook komt er meer aandacht voor de speciale zorg voor ouderen. Velen hebben een traumatisch verleden met bersiap, geweld en oorlog en daarbij ook een (deels) niet-Nederlandse culturele achtergrond.

History and survival of Edward G. Welcker

The sinking of Her. Ms. De Ruyter in the Battle of the Java Sea.

Foreword: On Sunday, February 19, 2017 I had the honor to meet Edward Gilles Welcker. After a few telephone conversations, Ernest Welcker, the son of Ed, invited me to come to their home in Laguna Woods, Orange County. At their home I also had the pleasure to meet Yvonne, the daughter of Ed. Yvonne helped me to get the conversation going with her 98 years old father. She also brought with her written information and interviews, which she had saved over the years. Ernie made me copies of the interviews, which took place about 20 years ago.

The story here below is fully based on the information I received.
Ronny Geenen, Glendora, CA (20-02-2017)

Edward Gilles Welcker
15/10-1918 – 3/3-2017

Edward G. Welcker was born on October 15, 1918 in Magelang, on the island of Java, Indonesia. His father, a Practice Engineer (Pring), worked as Superintendent at the Dutch-Indies Railroad Company (NIS)

From 1924 to 1932 Ed went to the Catholic Elementary school in Jogjakarta. At that time the primary school had seven classes. Then he went to the Queen Wilhelmina School (KWS) in Batavia (now Jakarta) and studied for 5 years Construction and Hydraulic Engineering. In 1937 he continued his education for 1 ½ year at the Institute of Electrical Professional Training (IVEVO).Like his dad he then started working for the Dutch-Indies Railroad Company (NIS). In 1939 Ed was called by the Royal Navy to fulfill his military duties.

He received his first military training at the Marine base in Gubeng and became a sailor in one month. He received his professional training to become an Electrician at the Royal Navy in Ujung, which he succeeded to finish in just half a year. Then he became Sea Militiaman Electrician on Her Ms. De Ruyter.

The year 1942 was a turbulent time and the threat of war was felt well. Exercises with the squadron in the Java Sea, around Bali, etc. On March 27th 1943 and after he was called for the roll, Ed went to his post the front electrical power unit. His task was to distribute the electricity to various parts of the ship. The same was done by his colleague at the rear power unit of the ship. Around 16:00 hours was relieved by Sergeant Electro Mechanic Langendoen.
He was then instructed to go to Lighthouse I, in order to assist in the loading of the 15 cm grenades. Here he saw Indonesian sailors crouched as though they were struck with fear, totally upset, shaking and stiff. They could no longer load the shells. Most likely they are exhausted and overwhelmed by fear. Ed and others had to replace them until about 18:30, the time it began to get dark. Then Ed was instructed to go to the starboard searchlight. This workstation was located higher, but still below the commando bridge (see the picture of de Ruyter). Ed had a good view over the starboard side of the ship. The fleet was just engaged to carry out a sharp starboard maneuver and Ed how Her Ms. Java went up in flames and sank within minutes.
Ed also saw also the air bubbles of the torpedo that came to his ship under an angle of 45 degrees. Her Ms. De Ruyter was hit amidships and immediately lost speed. Apparently the gear transmission room to activate the ships propellers was damaged. The flames leaped across the deck and not long after the anti-artillery platform was on fire. Grenades exploded like fireworks.
Ed went to the crane to lower the lifeboats. However, there was no electricity, which he reported it to the boatswain. The lifeboats were then lowered with manpower.

Commander KLTZ E.E.B. Lacomblé ordered everybody to abandon ship. Standing on the bridge the Commander thanked everyone and said goodbye to them. There was no panic among the crew, everyone was able to accomplish his task.

Ed then went to the special location to get his life-jacket, jump on port side overboard and swam to the raft on which he was assigned. But the sea was so choppy that the raft capsized and Ed decided to keep himself afloat with his life-jacket on.
Ed spent the whole day in the blazing sun floating in the sea until he was rescued by the Japanese destroyer around 17:00 hours. He was well treated on the Japanese destroyer. His sun burnt skin was treated with an ointment and he was given soft food to eat. Around 19:00 hours the next day he was ordered to report to the Japanese commander who interrogate him. The commander saw his Mido watch that Ed had recently bought in Surabaya. The Japanese commander ask him if he could buy the watch. Ed hesitated a moment ————-they have treated him well on their ship———-

His answer:” No, you cannot buy it. I give it to you as a gift, you may have it”, and he handed his watch to the Japanese commander.
The next day Ed was transferred to another destroyer where he met other fished up Navy sailors from the life boat. Before he went on board of the destroyer he was handed a duffel bag and a note which he could show to the Japanese on the other ship. On the other destroyer they wanted to know what is in the duffel bag. Ed showed the Japanese in charge the note and the Jap politely step away. Ed have never find out what was written on the note. The duffel bag contained clothes, cigarettes (although Ed was a non-smoker) and Japanese biscuits.

During this transport Ed also met Adjutant Electro Mechanic Langendoen who showed him his injury; his stomach was ripped open. As well as possible Ed took care of his superior and used the new clothes out of his duffel bag. They all ended up in the garden of de Wedana in Kragan near Rembang. They had to camp in the garden, sleeping on the ground without a blanket or pillow. There was also no washing facilities. Adjutant Langendoen was housed in the garage, which was converted into a sickbay. There were no beds, no mats, and as a result the patients were laid on the concrete floor full of oil and grease. When Ed had no fatigue-duty, he nursed the Adjutant as good as possible. This chore was to unload the landing crafts on the landing Kalipang, about a 15 minutes’ walk from the house of the Wedana.

Three days later, just when Ed was on fatigue-duty, the Adjutant Langendoen passed away.

After the war a fellow inmate of camp Kragan, the recruit sailor mechanic K.L. Topee declared to a hearing committee:” In the beginning of our camp time Sea Militiaman Electrician Edward Welcker left the camp repeatedly and secretly risking his own life to find food for us all. He has saved several lives and we owe a lot to him”.

Ed got a lot of help from the locals during these food expeditions. The local population was sympathetic to the prisoners. They even gave Ed a bicycle to help escape from the camp. He does not want to do it for fear of reprisals against his parents. The Wedana was also in favor of the red/ white/ blue and did not want to remove the Dutch tricolor. For this reason, the Japanese locked him, his wife and daughter in a henhouse. Later on they were liberated by their own people. This same flag was later torn into pieces by a demonstrative Sergeant Machinist Soeratman.

Popular fatigue duties were:

  1. Getting water brought them in contact with the outside world and they could wash themselves at the well.
  2. Chopping wood for the Japanese kitchen, where the men occasionally got the leftovers from the guards.

Topee also reported that the Indonesians among the crew prisoners of war of Her Ms. De Ruyter almost all openly distanced themselves from the Dutch in Kragan. Earlier, they had been little co-operative when they tried rowing to reach the coast of Java. In the camp the native Sergeant Machinist Soeratman clearly showed his anti-Dutch feeling by shredding the Dutch flag while the remainder of the native crew was laughing and watching. Two native sailors did not join; the native nurse Mandalika and the native stoker-Oiler Boenandir.

Later, all prisoners from the Camp, which is home to the Wedana in Kragan, were transferred to Camp “Jaarmarkt” in Surabaya.

American Signalmen were also posted on Her Ms. De Ruyter. They had to maintain contact with the American, Australian and Britisch ships. One of them, D.S. Rafalovich had a close friendship with Ed, even when they were transferred from Camp in Kragan to Camp Jaarmarkt in Surabaya. Eventually, at the end of the year 1943 they were separated; the Americans were taken to Japan and Ed was transferred to Thailand to the Burma Railway.

After the capitulation of Japan a group of 7 sailors, including Ed, went with a KPM ship to Batavia (Jakarta). He was stationed in Semarang at the port for patrol service.
On February 27, 1947 Ed Welcker and Gusta, Cornelia Frieser got married and after the wedding the couple went on honeymoon to Bandung. A pilot friend provided them a couple of seats in a plane to their destiny.
At that time it was nearly impossible to travel by road from Semarang to Bandung. The marriage couple was just one day in Bandung when the MP shows up to take Ed back to Surabaya. He had to report aboard Her M. Abraham Crijnsen. They were in need of an Electrician. Ed was promoted to Corporal Electro Mechanic Sea Militiaman. To his knowledge, he was the only Navy conscript with this rank.

On March 5, 1948 Ed was granted leave from the Royal Dutch Navy, where he had server for 12 years and began a civilian career with the Billiton Company. Ed was now 30 years old.

Ed wants the following off his chest and feel the need to speak freely about it:

  1. In 1997 Ed read in the monthly “The Indo” magazine, which was printed in California, that the Royal Dutch Navy organized a reunion for the survivors of Battle of the Java Sea. He personally never received an invitation. In response to what he has read in “The Indo” he has registered himself as one of the survivors. He then went together with his daughter Yvonne to Rotterdam.
  2. There he met Niek Koppen, the producer of the documentary film about the Battle of the Java Sea, who dodge Ed. This documentary with stories told by the survivors themselves was shown on the Dutch TV. Ed was never approached to tell his adventures. However, the story went around that Ed has shown no interest in an interview for the film.
  3. A table companion, Mr. Van Zeeland, told Ed: “You lives so spread out, it is hard to find you”. At that time Ed was still a Dutch Citizen and was registered as such with the Consulate of the Kingdom of the Netherlands in Los Angeles. Ed’s answer: “The inspector of taxes in the Netherlands has found me!” After this reunion Ed has never heard from the Royal Dutch Navy. Why Mr. Zeeland did concealed Ed’s story from the Navy?
  4. Until today two requests for discharge from military service for career-building in the civil society have never been answered. Eventually, at the request of the Biliton Company, Ed was able to leave the service.
  5. On the day Ed was leaving the Navy service, they asked him to stay for a few days longer. Then he was put under quarantine for three days. Ed was questioned by a naval officer and promised not to tell his experiences like the position of the ships. Was that the reason that Mr. Koppen and Mr. van Zeeland ignored him?
  6. Request for WUV support for him and his wife were denied.
  7. Ed was the star witness for Mr. Boenandir, who was recognized as one of the survivors of the Battle of the Java Sea and now also receive benefits from the WUV. (Mr. Tjip Boenandir died in 2009 or 2010 at the age of 90 years in East Java, Indonesia)

Epilogue: In the cozy living room of Ed and Corrie Welcker in West Covina, I Benno Apon decrease this interview. All those years above 7 points weights heavy on Ed. It was a relief for him to release above 7 thoughts.

As he says himself: His life has changed and I personally am glad that “Indo” Ed’s state of mind has turned positive.

Benno Apon
Whittier, Ca (1997)

The Indo Cowboy with a Dream

Norman De Buck

Southern California and especially Hollywood and Los Angeles are places where dreams come true. During his childhood, he was born on west Java in the town Cibadak (meaning: the river of the Rhino), Norman De Buck has always dreamed of playing a cowboy in a movie. Roy Rogers was one of his favorites. The family De Buck has moved around and Norman has lived in Bandung, Bogor and then Jakarta.

After world war two the bersiap period was the start for Indonesia to fight for independence and around 1957/1958 all the Dutch-Indo’s were forced by the new regime to leave the Dutch East-Indies and leave for the Netherlands. In 1959 De Buck family, father, mother and 4 sons, left everything behind and were shipped (ms Castle Felice) to The Netherlands, who were in the middle of rebuilding their country after the war in Europe and there were less opportunities for the Indo family. They arrived in Rotterdam and started living in Vlaardingen. But the cold there was enough to move De Buck family to Southern California and started a new life in El Monte, just east of LA, in the early 1960.

But like most emigrants, they first arrived in New York. Norman always expected to see skyscrapers and cowboys. New York had plenty of skyscrapers, but the move out west, El Monte, there were also no cowboys, no horses, no cattle and no six guns. Norm his father was an architect and draftsman in the old country, but switched to a machinist once in the United States. When he came first to the United States, he did not know how to speak English. He was able to learn quickly through an American friend that he met here. He taught him a lot of this country and took him everywhere. Norm finished his education at El Monte High School and then went to Mount San Antonio College for two years. He became fascinated with photography and hoped to become a freelance or commercial photographer.
But his future went in a different direction. Norman met and married Carol Williams of Pasadena and Temple City became their residence. Carol was working in a local stationary store, while Norm was employed by a supermarket in El Monte.

For Norman an ideal situation, because the movie studios and his longtime ambition and dreams were both within his reach.
There he learn the hard way of Hollywood. Being a Dutch-Indonesian, a mixed race, Norman most often cast in small roles as a Mexican and especially the stereotypes of the bandito-vaquero-cowboy. But Norman has accepted his roles with pleasure and he calls himself “The last of the Indohicans” and his Indo friends call him the “Mexican”.

“Now that I am living in my DREAMS I cannot believe that I have med and played with…Sam Eliott, Duane Johnson  …”The Rock”,Selma Hayek, Tom Cruize, John Voigt,..Etc, etc. and did many Commercials”

Then both Eline Jongsma and Kel O’ Neill started the project Empire. The Unintended consequences of Dutch Colonialism.
Empire is a documentary that explores the Dutch colonial and how the conditions of the past define our lives in the present. It left behind a legacy that can still be seen today in the cultures and in the bloodlines of the people and communities around the world. In 2016 this documentary was nominated for an Oscar.
In Southern California Norman got a small acting roll in the cast of this documentary.

Norm with Carol (wife), son Mark and daughter Dina

While living his Indohicans dream, in realty Norm, his wife Carol, son Mark and daughter Dina are living in Rosemead/San Gabriel and owns a well-established printing business for about 30 years.
Norman De Buck is an actor, known for Border Patrol (2007), Happy Hunting (2017) and Cutthroat Alley (2003).

2016 VIF the Movie (documentary)
The Vampire Saviors (TV Series) (pre-production)
Sorin (as Norman DeBuck)
2017 Happy Hunting
Jim (as Norman DeBuck)
2017 The Hero
Bounty Hunter (uncredited)
2017 Borderland
Mexican Fruit Truck Driver
2014 Battle B-Boy
High Roller Norm (as Norman DeBuck)
2012 Agent Steele (Short)
Restaurant Guest (as Norman DeBuck)
2011 That’s So Awesome (TV Series)
Creepy Customer 2
Beginnings End (2011) … Creepy Customer 2 (as Norman DeBuck)
Conversations with the Creepy Duo (2011) … Creepy Customer 2 (as Norman DeBuck)
Return of the Creepy Duo (2011) … Creepy Customer 2 (as Norman DeBuck)
The Creepy Duo (2011) … (as Norman DeBuck)
2011 Joe and MJ (TV Series)
Hector (as Norman DeBuck)
2011 Dinner with Fred (Short)
Mexican Farmer (as Norman DeBuck)
2007 Border Patrol (Short)
Illegal (as Norman DeBuck)
2003 Cutthroat Alley
Store Owner (as Norman DeBuck)


Japanese WWII war crime at Tiga Roenggoe

The murder of 21 City guards at TIGA ROENGGOE, · DELI, SUMATRA’S EAST COAST (WORLD WAR II).

  1. Introduction

In connection with the impending war danger in SE Asia the KNIL decided to strengthen its army with some relief Corps.
So there Relief Corps were established to secure certain places and important key areas; including the set up of City/Country guard units. Most city guards were exempt from reporting for militia duty, but they signed up as a volunteer at the local city guard, in order to contribute thereto by the security and defense of their private enterprises and plantations, as they also did in Deli on Sumatra’s East Coast.
Also Hendrik Jan Theodoor Hessing, who was born on the 26 of december 1906 in Semarang, considered it his duty to contribute to the defense of Deli, the country that he loved. He decided to sign up as a volunteer city guard; accordingly he became as Stw. Sld. Inf. KNIL. With the Deli Group.Hendrik Jan Theodoor profession was agricultural, “planter in the Cultures”, the way it was called in the old days, on the plantation of the Senembah Company.

Another city guard, who served in this unit, was Res. 1st Lieutenant INF. KNIL Paul Marinus VISSER. He was born on 11 February 1893 in Assen. Before WWII Paul was administrator of one of the company of the Deli My. He was married to Elisabeth Regina Visser-Veth and the family got 2 sons and a daughter.

Furthermore, Stw. Sgt. Jacobus Wilhelm MERKELBACH was also part of this group; by occupation he was a “Planter” on an established company of the Deli My.

2. Dramatic events at Tiga Roenggoe

In the night from 14 to 15 March 1942, 21 voluntary City guardians of the KNIL in Tiga Roenggoe, a village on the road from Pematang Siantar to Kabangdjahe, were killed by Japanese soldiers.
The city guards of the KNIL Hendrik Jan Theodoor HESSING, Paul M Visser and Jacobus Wilhelm Merkelbach also belonged to these victims.

The task of city guards was to guard some bridges and upon hearing messages that Japanese units had landed on the East coast of Sumatra – before their retreat for the highly powerful enemy – they acted in accordance with their entrusted mission-to dutifully destroyed the bridges. This brave decision was taken by them – despite being informed via the NIROM (Dutch-Indies Radio broadcaster) and newspapers – that the Japanese army, among other things, on the island of Tarakan and Balikpapan, had executed and beheaded our soldiers– who were involved in the destruction of bridges and important installations in their area.
In the meantime, on 12 March of 1942, the Japanese, who had landed, among others, at Laboean Roekoe, belonged to the motorized Regiment of the 2nd Division of the Imperial Guard.
After the landing this unit made a circulating movement and surprised the city guards at the village Tiga Roenggoe.
The city Guards were immediately captured, disarmed and then on 14 of March 1942 between 20.00 and 21:00 hours in cold blood murdered by the Japanese soldiers of the Cavalry scouting unit.
According to the later statements of 5 witnesses, namely, Pikir marga Poerba, Hendrien marga Poerba, Sarbia marga Poerba, Hasan marga Baragin en Janssen marga Manabe the next day around noon time the Japanese told the villagers to bury the bodies in a trench at a local school.
Their bodies lay scattered over a large area and there was a lot of blood everywhere. The victims were tied up with their arms on their backs. Some had a rope around their neck and one victim with a strongly build body turned out to beheaded. The victims were then dragged by villagers to the trench or on improvised bamboo stretchers to the place where they were buried.

Finally in nov. 1947 the remains of the City guards were discovered and all the victims could be identified by the Court doctor, Dr. TH. P.j. Boortman. Under the murdered victims were some very prominent “Delianen”, as the old-administrator of the Deli Mij, Mr. Visser and the former secretary of the Tobacco My “Arensburg”, Mr. W.F. van den Berg.

Furthermore, the Town Guards of KNIL Hendrik Jan Theodoor Hessing, Paul Marinus Visser and Jacobus Wilhelm Merkelbach belonged to the identified victims. Death appeared to be caused by shots in the “neck”, causing the head to be shattered. Afterwards all the victims were to be buried in a trench in the yard of the local school. From the investigation after World War II, it turned out that the one who had given the command to mass murder, was the major Junzaburo Nakamura, the Deputy Commander of the previously mentioned scouting unit.

However, during further investigation, Nakamura had been killed in WWII in New-Caledonia, so that the Netherlands Temporary Court Martial in Medan could not trial him for his serious war crimes.
The commander of the Scouting Unit, Col. Yuzo Kitayama was not present during the massacre at Tiga Roenggoe and the Temporary Martial Court spoke him free, because he was not aware of the criminal acts of Major Nakamura.

After the war the Dutch organization OGS reburied the victims on the Netherlands Field of Honor “Ancol” in Jakarta (Batavia), as to that Hendrik Jan Theodoor Hessing; box/row/nr.: VI 155 – the Netherlands Field of Honor “Ancol” in Jakarta as to that Res. 1st Lieutenant Paul M VISSER; box/row/nr.: V 185 – the Netherlands Field of Honor “Ancol” in Jakarta as to that Jacobus Wilhelm Markelbach; box/row/nr.: V 180.

May God’s blessings rest on all of them!

Jacq. Z. Brijl, Lieutenant- Colonel, Royal Neth. Army ret., BL.
The Hague, June 2017

They were worse than animals!

Sumatra, Indonesia

Foreword: The Dutch East-Indies were a colony of the Netherlands for over 300 years. During this period many Europeans live, work and married with native women. I was born on the island of Sumatra in a coal mining town Sawah Lunto, about 60 miles from the main city Padang, located at the west coast. I was just 5 years old when the Japs bombed Pearl Harbor. The Dutch, England and Australia joined America and declared war to Japan. Japan occupied the Dutch East-Indies on March 12, 1942 and the Japanese military put most of us all in concentration camps.
World war two in Indonesia ended on August 15, 1945. Indonesia started her independent fight and they became an official country on December 27, 1949. After that Indonesia and their president Sukarno kicked all the European and mixed blood people out of their country, about 300,000 of us ended in the Netherlands. Many of us were not happy living in a cold wet country, and the United States of America agreed to set up a Pastor Walter Act and about 50,000 of us were allowed in the sixties to immigrate to the US. Most of us choose California as our new homes.   

Today part of the Dutch people in the Netherlands believe their former Dutch citizens of the colony the East-Indies were oppressors, but these former Dutch qualifications fell far short in comparison to the activities of the Japanese liberators in Asia.
The most striking difference between the mentality of the old colonizer and the glorious liberator/occupier, the Japs, is well defined in Henk Hovinga his book “ Eindstation Pakanbaroe 1943-1945” (The railroad of Death thru Sumatra), in which he described the cruel, merciless behavior of the murderous Japanese masters against their Asian brown brothers, the Romusha’s ( hired laborers).
Beside the original native island residents of Sumatra, also all the imported Asians from the other islands fell under the regime of the Showa Tenno (Emperor of Japan).
In these particular areas that were ruled by the Japanese Kenpeitai (Japan’s secret military police and counter-espionage service) about 95% of their brown brothers, who were forced to hard labor, were executed or died by starvation, sickness, torture or a combination of the above that put them to death.

Thanks to the quick effect of the American A-bombs on Japan (on Aug. 6 & 9, 1945) some of these Indonesian slaves survived. Between 50% and 60% of the political prisoners of the Gunseibukan (Special trained Japanese forces) died in captivity, mostly as a result of the prior mentioned cruel methods applied by the Tokko-experts and the follow-up treatment of native prison staff.
The total number could not exactly be determined, but the individual and collective graves in the Sumatran places Bangkinang, Fort de Kock (Bukittinggi), Fort van der Capellen, Goeroenlawas, Padang, Padangpandjang, Painan, Soegaipenoeh and Tandjoeng Gadai (Gadoet) give numbers between 1300 and 1500.

Both the local and imported remusha’s, who were forced to work as diggers and build tunnels on the construction site Lobang Jepang in Fort de Kock (today called Bukittinggi), to protect the Japanese, have the largest percentage rate of human lives lost, namely all the 4,000 men lost their lives.

On October 4 and 7, 1943, 30 men, who were in the prison the Boei-Muara for more than a month, were taken out by some people of the Tokko (special higher police known of their brutality), who were accompanied by Japanese soldiers in a truck. The Japs shouting commands and beat the prisoners into the trucks. In the truck each Dutch prisoner got a bag over their head and taken to the MV-House, Padang, a collection of buildings with the central location of the Tokko. They had no idea what awaited.

Several of these Ombilin-men were fathers and their children were also in prison. Suddenly from one day to the next their lives were disturbed, when their fathers, under false pretenses, were roughly carried away with a last small hope: “We fetch you as soon as possible”. These children waited almost a year for father his promise. In that same year the prison had to be cleared and in the middle of the night the prisoners, adult and children with their little luggage, were ordered to mars to the station under loud cheers of the pro-Japanese Indonesians and loudly screaming women/mothers of the women concentration camp, that these prisoners past. In black-out wagons and open trucks many kilometers into the Sumatran jungle and were dropped on an area of dry sheds of an abandoned rubber plantation; Bangkinang.  

The group prisoners consisted of three Mining-Engineers with Phd, 17 Mining-Design Engineers, two Electrical Engineers, a warehouse Manager, and 2 others. All personnel from the OSM (Ombilin Coal Mining Company in Sawah Lunto). The group was supplemented with 5 men from European and Moluccan descent.

Eddie Geenen, my dad before word war two

Mother Claire E. Geenen-Chevalier

The following men from the Mining Company in Sawah Lunto were:
W. van Ameyden van Duyn, L.P. Apitule, C.R. Brouwer von Gonzenbach, E.J.A. Cosijn, H.C. van Don, B. Filet, C.J. Foss, E. Geenen (my dad), W.C. Goldman, O. Hisgen, J.H.G. Keim, G.
Keller, F. Kretzer, F.J. Keuskamp, W.J.R. Lanzing, F. Maidman, C.D.J. Marges, A.W.F. Molensky, F.A. van Ommen, J.A. van Ommen, C. H. van Raalten, A. Schlameisen, J.J. Thenu, F. Urban,
A. Uyleman Anthonijs (my oncle) and two others unknown by name.

Gerdy (Meity), parents and brothers; Family Uijleman Anthonijs

Upon arrival they were rid of their baggage and handcuffed. Then they were ordered to sit on the ground with legs crossed, dead silent and with the eyes facing to the ground. Any form of communication was prohibited or honored with disproportionate painful beating. In this position they had to wait their turn. That means that each one will be interrogated by the Japanese Tokko-lieutenants Sugibayashi and Miyauchi, the Tokko-Watari Tsurukichi and gunzo’s Yamashita and the Indonesian interpreters Bakri, Sjafei, Hartin and many others.
Such a trial consisted mainly with the use of the hand, fist, whip, a bullwhip, chair or a part of it, a piece of wood, rope or electrical cable, or a special constructed instrument to beat the political prisoner, who was enthralled as a precaution. This special constructed instrument could be a whip made from steel wire or spiked rattan, split at the top into quarters with nails on the inside to help stripped of the victim his cloth and skin from his back.
Intentionally or not, but when the victim during the beating accidentally fell to the ground, the Japanese interrogators and/or their Indonesian aides  started kicking or jumping, preferable at vulnerable spots of the body to increase the pain and intentionally made him aware of his injuries.
Many were forced to kneel during the interrogations with a piece of wood in the bend of the knees. After a while the person are not able to withstand it and started lowering his body. This weight of his body cause an abnormal force of pain to his own knees. The high pain level of injuries created by fire was obviously not left untapped.
Mostly were done in combination with the kicking through burning cigarettes, candles, oil lanterns, or red hot metal to create sear- or fire- wounds.
Also the excruciating operation by the application of electricity was not unknown; the vulnerable hanging position was almost perfunctory applied, often with preference for legs first and body up site down.
The fantasies of these Japanese and Indonesian torturers were infinite. These tortures lasted at least 10 days to prejudice the trial and sometimes they added more time as a favor. One had to be unobtrusive to the created rules. And that was hard. It is impossible not to respond to events in the immediate vicinity, especially when an acquaintance of family member received the favorable treatment from these tortures.
Because each victim had to look constantly to the ground, his vision can be eliminated, but not hearing or smell, which is much more difficult, if not impossible. The expert Japanese tortures applied to all means to get the desired information. There were also Indonesian Pembantu’s (helpers) as assistants. They were the indigenous candidate of Kenpeitai’s (Japan’s secret military police and counter-espionage service). Their tasks were to distribute the scarce food, removing dirt and disposal of the dead bodies. But ordered also other work, work involving all possible acts of pain and humiliations vis-à-vis third parties.

In the month October of 1943 of the approximately 150 men, who were found guilty (of what?) and who were convicted to imprisonment (15 years), 60% died within 2 years.
The condemned group of 30 men, my father Eddie Geenen was one of them, were almost one year later transferred to the men’s Japanese concentration camp in Bangkinang, a place located inland in a jungle of rubber trees.
But what was the reason, that suddenly these heavily tortured prisoners were transported to Bangkinang. One could only guess, but probably it was the following cause. The wife of the Japanese captain in charge of the Bangkinang camps became ill and needed an appendicitis surgery. One of the prisoners in this camp was doctor Vis, before doctor in Sawah Lunto and of the staff of the Ombilin mines, who was known as a good surgeon.
After the surgery the same captain ordered his men to hunt for some wild animals, tiger and wild pigs, to give the meat to the prisoners. Shortly afterwards the tortured Ombilin Mine survivors, though with years of prison sentences, arrived in Bangkinang.
After the war (Aug. 15, 1945) on September 1, 1945, 14 men came out alive out of several prison camps. While they all got medical treatment, 2 more died within 2 months.

Graveyard stone, located in Tanah Abang, Jakarta, bones have been removed

Graveyard stone of Eddie Geenen, which is located in Jakarta; his bones are gone!

Afterword: My father Eddie Geenen, a very sick men in bad condition, and his family were transferred with the passenger ship, the Sibajak, to Batavia (today Jakarta) to be nursed in CBZ-hospital. Much later my mother told me, that my dad has also been castrated during the Japanese torture. Dad died in that hospital to pleurisy and blood poisoning on August 18, 1948.

After the war the allied courts accused the Japanese torturers of the Tokko and the Kenpeitai of the following inhumane acts on their victims.

  1. Continuously and prolonged beating with sticks, rods, bullwhips, bludgeons, bats specially made for that purpose, horsewhips made of steel wire or electrical wire.
  2. Using jujitsu on the prisoners
  3. Use of burning cigarettes or open flames on bodies
  4. Using several forms of waterboarding and beating at the same time
  5. The use of electrical wires on the most sensitive body parts, which has been wetted
  6. Creating open wounds on the whole body
  7. The body with hands and feet tied to the back and in between a peg was stabbed, hung on two support points
  8. Women bodies with their hands and feet tied to their back and in between a peg was stabbed, while hanging on two supporting points, were raped by the Japs.
  9. On purpose dropping the hanging bodies from a certain height to the stone floor.
  10. With heavy shoes and boots jumping on several parts of the body
  11. Sticking needles under the nails
  12. Sticking pencils between the fingers, squeezing them together and rotate the pencils
  13. Kneeling on the sharp edges of triangular beams placed at the level of the knees and on the transition from the shins to the feet. At the same time they place a shelf over the calves and the Kenpeitai started standing and jumping on it.
  14. Prisoners for days standing in the burning sun without water and food
  15. Hanging on the legs with heads down
  16. Beating the hands with an iron rod
  17. Deliberate denial of food, water, medicines and medical assistance
  18. Locking up prisoners for days in overcrowded rooms preventing the bodies from moving and stretching

The exercise of the systematic torture and terror by the Nips had often cause death or caused grievous bodily or mental harm and caused the arrested victims hard physical and mental suffering.

Collected data included:
The book KURA! By Lou Lanzing
Mannenkamp Padang en Bangkinang (Sumatra’s westkust) by H. van den Bos
Personal info from Mr. W. Keller, now 90 years and living in the Netherlands





Ze waren erger dan beesten

Voorwoord: De Nederlandse kolonialen in het voormalig Nederlands-Indië mochten dan door een deel van de in het vaderland verblijvende Nederlanders als onderdrukkers worden gekwalificeerd, die kwalificatie viel verreweg in het niet vergeleken bij het optreden van de Japanse bevrijders.
Het wellicht opvallendste mentaliteitsverschil tussen de oude kolonisator en de glorieuze bevrijder, de Nip, is het treffendst omschreven in Henk Hovinga zijn boek “Eindstation Pakanbaroe 1943-1945”, waarin hij de wrede, onbarmhartige gedrag van de moordende Japanse meesters ten opzichte van hun bruine Aziatische bruine broeders de romusha’s, beschrijft.
“Naast de originele eilandbewoners hebben alle import-Sumatranen het onder het regime van de Showa Tenno nogal te verduren gekregen.
In het betrokken gebied werd ongeveer 95% van de door de Kempeitai behandelden geëxecuteerd of door uithongering, marteling of een combinatie ervan ter dood gebracht. Dankzij het snelle effect van de A-bommen op Japan bleef er zowaar nog een aantal van hen in leven.
Tussen de 50% en 60% van de door de Gunseibukan gevangengehouden politieke gevangenen stierf in de daarvoor gebruikte strafgevangenissen, merendeels als gevolg van de voorafgaand toegepaste verhoormethoden door de Tokko-experts en de vervolgbehandeling van inheems gevangenispersoneel”.

Het totale aantal doden is niet exact vast te stellen, maar de individuele en verzamelgraven in de Sumatraanse plaatsen Bandarboeat, Bangkinang, Fort de Kock, Fort van der Capellen, Goeroenlawas, Padang, Padangpandjang, Painan, Soegaipenoeh en Tandjoeng Gadai (Gadoet) geven een aantal van tussen de 1300 en 1500. De lokale en aangevoerde inheemse romusha’s hebben als gravers bij de aanleg van de tunnels in Fort de Kock, Lobang Jepang, het grootste percentage aan mensenlevens verloren, namelijk 100%; en dat waren omstreeks 4000 man.

Op 4 en 7 oktober 1943 werden 30 mannen uit de Boei – Moeara gevangenis, die daar sinds 3 september 1943 gevangen zaten, door een paar figuren van de Tokko gehaald, die vergezeld waren van een eenheid Japanse soldaten met twee vrachtwagens. Ze werden op een vrachtauto geschreeuwd, kregen een jutezak over het hoofd en werden naar het MV-huis, Padang, het verzamelpand van de Tokko, gebracht. Zij hadden geen flauw idee wat het te wachten stonden.
Diverse van deze Ombilin-mannen waren vaders en hun kinderen zaten bij hun in het gevang. De rust werd van de ene dag op de andere verstoord door dat Pa onder valse voorwendselen van de Jap werd weggevoerd met de laatste hoop:”Wij halen jullie zo gauw mogelijk op”. Bijna een jaar lang vroegen deze kinderen waar Pa met zijn belofte bleef. In dat jaar werd de gevangenis ontruimd en met het weinige bagage midden in de nacht werden de gevangenen, mannen en kinderen, op mars gezet naar het station onder luid gejoel van de nu pro-Japanse Indonesiers en luidkeels gillende vrouwen van het vrouwenkamp waar ze langs kwamen. In geblindeerde wagons en open vrachtwagens kilometersver het Sumatraans oerwoud in en gedropt op een terrein van droogloodsen van een verlaten rubber plantage; Bangkinang.

Van daaruit zagen deze jongens de overlevenden voorbij trekken van Nederlandse/Engelse krijgsgevangenen naar hun nieuwe verschrikkingsoord “de Pakan Baroe spoorweg”. In het laatste oorlogsjaar (1945) zagen enkele jongens hun zwaar mishandelde/getraumatiseerde vaders terug in dit oord Bangkinang en kregen te horen wat hun en mede Ombilin mensen was overkomen na hun vertrek uit de Padangse gevangenis dat een hel was van vernedering en mishandeling, zoals hier beneden beschreven.
Maar wat was de reden, dat deze zwaar gemartelde Japanse gevangenen plotseling naar Bangkinang werden getransporteerd. Men kon het alleen maar raden, maar waarschijnlijk was het volgende de oorzaak. De echtgenote van de Japanse commandant van Bangkinang werd ziek en moest direct geopereerd worden aan een blindedarm ontsteking. Een van de gevangenen in dit kamp was dokter Vis, voordien arts in Sawah Lunto en van het personeel van de Ombilin mijnen, die bekend stond als een goede chirurg. Tijdens de operatie werd er ook gejaagd op wild en kregen de kamp gevangen vlees (tijger, zwijnen) te eten.
Vlak daarna kwamen de gemartelde overlevenden, wel met jarenlange gevangenisstraffen, in Bangkinang aan.

Deze groep mannen bestond uit drie mijningenieurs, zeventien mijnbouwkundigen, twee elektrotechnici, de chef magazijnen, en twee anderen, allen van de OSM (Ombilin Steenkool Mijnen te Sawah Lunto), aangevuld met vijf uit Padang afkomstige schier willekeurige Europese en Molukse jongemannen.

Eddie Geenen voor de oorlog

De volgende mannen uit Sawah Lunto waren:
W. van Ameyden van Duyn, L.P. Apitule, C.R. Brouwer von Gonzenbach, E.J.A. Cosijn, H.C. van Don, B. Filet, C.J. Foss, E. Geenen (mijn vader), W.C. Goldman, O. Hisgen, J.H.G. Keim, G. Keller, F. Kretzer, F.J. Keuskamp, W.J.R. Lanzing, F. Maidman, C.D.J. Marges, A.W.F. Molensky, F.A. van Ommen, J.A. van Ommen, C. H. van Raalten, A. Schlameisen, J.J. Thenu, F. Urban, A. Uyleman Anthonijs (particulier archief) en nog twee personen.

Bij binnenkomst werden ze van hun bagage afgeholpen en geboeid. Daarna kregen ze een zitplaats op de grond in de toneelzaal aangewezen, waar zij met gekruiste benen doodstil en met de ogen naar de grond gericht moesten blijven zitten. Iedere vorm van onderlinge communicatie was op straffe van buitenproportioneel slaag verboden. In deze houding moesten zij hun beurt afwachten. Deze beurt hield in dat men door de Japanse Tokko-luitenants Sugibayashi en Miyauchi, de Tokko-gunzo’s Watari Tsurukichi en Yamashita en de Indonesische tolken Bakri, Sjafei, Hartin en nog anderen zou worden “verhoord”.

Zo’n verhoor bestond hoofdzakelijk uit het met de hand, vuist, zweep, bullenpees, stoel of delen van, een eind hout, touw of elektriciteitskabel dan wel een speciaal ervoor geconstrueerd slaginstrument inslaan op de gewenste politieke gevangene, die wel uit voorzorg geboeid was.
Een speciaal voor het doel geconstrueerd slaginstrument kon zijn een zweep van staaldraad of de “spiked rattan”, een in vieren gespleten eind rotan voorzien van van binnenuit aangebrachte nageltjes waarmee het slachtoffer van kleding en huid ontdaan kan worden.
Wanneer het slachtoffer al dan niet met opzet, op de grond kwam te liggen werd door schoppen of springen, liefst kwetsbare plekken van het lichaam de pijn bewust verhoogd en werden blessures met opzet aangebracht.
Velen werden tijdens de ondervraging gedwongen te knielen met een stuk hout in hun knieholten. Lang genoeg in deze houding zakt men vanzelf terug zodat door eigen gewicht abnormale kracht op de knieën werd uitgeoefend en men zichzelf pijnigde, tenzij men rechtop bleef. Het hoge pijngehalte van brandletsel werd vanzelfsprekend niet onbenut gelaten.

Veelal werden in combinatie met het bovenvermelde slag- en schopwerk door middel van brandende sigaretten, kaarsen, olielantaarns, of roodgloeiend metaal schroei- of brand- wonden aangebracht.
Ook de martelende werking door de toepassing van elektriciteit was niet onbekend; de kwetsbare hangende positie werd bijna plichtmatig toegepast, vaak met voorkeur voor omgekeerde ophanging.
De fantasieën van deze Japanse en Indonesische beulen waren oneindig.
Minstens tien dagen duurde dit gebeul en gezeul tot aan de berechting.

Men moest zich wel onopvallend aan de regels houden. Dat was moeilijk. Het is onmogelijk niet te reageren op gebeurtenissen in de directe omgeving, vooral wanneer bekenden intens onder handen worden genomen. Doordat men constant naar de grond moest kijken kon men visie meer of minder uitbannen, maar gehoor of reuk buiten werking stellen is veel moeilijker, zo niet onmogelijk.
De Japanse martelkundigen pasten alle middelen toe om aan de gewenste informatie te komen.
Er liepen ook ter assistentie pembantu’s (helpers) in de gevangenis rond. Deze waren inheemse kandidaat-Kempei’s. Hun taken waren het rondbrengen van het schaarse voedsel, het verwijderen van vuil en het afvoeren van ontzielde lichamen.

Maar hen werd ook wel ander werk opgedragen en daarbij waren alle denkbare handelingen van pijn en vernedering ten aanzien van derden niet uitgesloten.

Van de ongeveer 150 in oktober 1943 te Padang tot lange gevangenisstraf (15 jaar) veroordeelden stierf binnen 2 jaar omstreeks 60%.

De groep veroordeelden waar mijn vader Eddie Geenen toebehoorde werden uiteindelijk bijna een jaar later overgebracht naar het mannenkamp in Bangkinang.
Veertien van de dertig man kwamen op 1 september 1945 nog levend uit de diverse gevangenissen, twee van hen stierven binnen twee maanden, terwijl de anderen nog op tijd konden worden opgevangen.

Nawoord: Mijn vader Eddie Geenen werd met zijn gezin in zeer zieke toestand met de Sibajak naar het toenmalige Batavia (Jakarta) gebracht om verpleegd te worden in het CBZ ziekenhuis. Hij overleed in het ziekenhuis aan pleuritis en bloedvergiftiging op 18 augustus 1948. Moeder vertelde mij later dat pa ook gecastreerd was geworden.

Grafsteen Pappa Eddie Geenen

De Japanse beulen van de Kempeitai werden na de oorlog beschuldigd van de volgende inhumane handelingen op hun slachtoffers, zowel de Indonesiërs als de Indo-Nederlanders en alle anderen:

  1. Het onophoudelijk en langdurig slaan met stokken, staven, bullenpezen, ploertendoders, knuppels, speciaal voor dat doel vervaardigde karwatsen (touwwerk of staal – of elektriciteitsdraad)
  2. Het tegen de grond werpen door toepassing van jujitsu-grepen
  3. Het met brandende sigaretten, of met open vlam aanbrengen van brandwonden
  4. Het laten ondergaan van diverse vormen van de waterkuur met flankerende mishandelingen
  5. Het op de meest gevoelige plaatsen van het vooraf nat gemaakte lichaam onder stroom zetten
  6. Het op welke wijze dan ook verwondingen op het lichaam aanbrengen
  7. Het lichaam met handen en voeten aan de rugzijde gebonden en waartussen een draagstok gestoken werd, aan twee steunpunten op te hangen
  8. Indien vrouw, in deze toestand te verkrachten
  9. het met opzet van grote hoogte te laten vallen
  10. het met zwaar geschoeide voeten springen op verschillende delen van het lichaam
  11. het steken van naalden onder de nagels
  12. het steken van potloden tussen de vingers, deze samenknijpen en vervolgens de potloden te draaien
  13. het laten knielen op de scherpe kanten van driehoekige balken geplaatst ter hoogte van de knieën en op de overgang van de schenen naar de voeten, terwijl op de plank over de kuiten geplaatst kempei’s gingen staan of springen
  14. het dagenlang zonder eten of drinken in de zon of elders laten staan
  15. het aan de benen ophangen met het hoofd omlaag
  16. het met een ijzeren staaf op de handen slaan
  17. het opzettelijk ontzeggen van voedsel, drinken, medicijnen of medische hulp
  18. het dagenlang in overvolle lokalen opsluiten, zodanig dat het onmogelijk was het lichaam uit te strekken.

Het uitoefenen van deze systematische terreur en folteringen door de Nips had veelal de dood tot gevolg of veroorzaakte zwaar lichamelijk of geestelijk letsel en leverde de gevangenen zwaar lichamelijk en geestelijk lijden.

Gegevens o.a. van het boek KURA! van Lou Lanzing, Mannenkampen Padang en Bangkinang (Sumatra’s westkust) van H. van den Bos en ook van de heer W. Keller.

George Wilhelm (Bo) Keller

De Levensloop van een Indisch Nederlander
Geschreven door Menke de Groot
Aangepast door Ron Geenen aan zijn web

George Wilhem (Bo) Keller

Vroege jaren

George Wilhelm (Bo) Keller (Sawah-Lunto, 6 september 1928) werd op Sumatra geboren als zoon van Gerrit Keller, mijnopzichter bij de Ombilinkolenmijn. Deze mijn, in 1868 ontdekt door mijningenieur W.H. de Greve, lag in een afgelegen gebied van de Padangse Bovenlanden (Sumatra’s Westkust). De mijn werd bij wet van 28 december 1891 van staatswege geëxploiteerd. Gerrit Keller was een der weesjongens van Sumatra’s Westkust geweest, opgegroeid bij de Paters van Tilburg.

Ombilin Steenkoolmijn in Sawahlunto

Keller werd al jong naar zijn grootouders gezonden, waar hij opgroeide in een kampong. Toen hij in de derde klas van de lagere school zat werd hij teruggestuurd naar zijn ouders. Dat was een enorme overgang voor hem omdat hij van het vrije leven in de kampong terecht kwam in een streng Katholiek gezin, dat woonde in een stenen huis.

Niet lang hierna brak in Europa de Tweede Wereldoorlog uit en werd het moederland, Nederland, bezet. Deze gebeurtenissen leidden tot een enorme toename van patriottische, pro-Nederlandse, gevoelens in Indië.
Japanse bezetting

Als jonge jongen van 13 jaar aanschouwde Keller de restanten van het verslagen Engelse leger en het binnentrekken van van de Japanse overwinnaar in zijn geboorteplaats op Midden-Sumatra.

Toen de Japanners Nederlands-Indië begin 1942 veroverden maakte men de belangrijkste apparatuur van de Ombilinmijn onklaar door deze in het water af te laten zinken. Hierop werden veel mensen gearresteerd en in gijzeling genomen door de Japanners, waaronder ook de jonge Bo Keller.  Nadat hij echter, tot genoegen van zijn belagers, tot drie maal toe Banzai Nippon had geroepen liet men hem gaan.

Pakan Baru Herdenkingsteen

Intussen leed het gezin Keller armoede omdat de Ombilinmijn buiten werking was gesteld. Een poging om dan maar een fiets te verkopen leed schipbreuk omdat alle bezit nu eigendom was geworden van de Japanners. Korte tijd later werd Keller junior in een geblindeerde trein afgevoerd.

De periode tot zijn zeventiende levensjaar en het einde van de oorlog bracht hij door in diverse vrouwen- en mannenkampen, met als “tussendoortje” een eenjarig verblijf in de gevangenis van Padang. Ook in deze tijd werd hij door de Japanners gedwongen mee te graven aan een massagraf, dat in eerste instantie ook voor hem bestemd leek. De bombardementen van Hiroshima en Nagasaki kwamen maar net op tijd.
De Bersiapperiode: de Olo-affaire

Na de bevrijding van Nederlands-Indië kwam er geen rust maar begonnen op grote schaal moordpartijen plaats te vinden; Indo’s en Nederlanders werden zonder aanziens des persoon afgeslacht door bruut optredende bendes nationalisten, hiertoe eerder getraind door de Japanners. Een van de gelegenheden waarbij Keller veel familieleden verloor was de Bersiap-moordpartij op 18 november 1945 te Djalan Olo te Padang.

Monument van de Birma Spoorweg

Een van de (waarschijnlijke) redenen van de slachting aan de Olostraat 27 was dat de daders hoopten de sleutels die toegang gaven tot de Ombilinmijnen te vinden. Tijdens de verschrikkelijke gebeurtenissen werd het huis aan de Olo straat in brand gestoken. Tientallen mannen, vrouwen en kinderen werden gedwongen een grote, rechthoekige kuil te graven. Hierna werd hun keel doorgesneden en werden de lijken in de kuil gegooid. Een aantal jonge meisjes werd verkracht, de borsten afgesneden en hierna alsnog vermoord.

De grootvader van Keller werd tijdens de Bersiap periode elders op Java vermoord.
Politionele Acties

Keller trad, mede door al deze gebeurtenissen, al snel in militaire dienst bij het KNIL, waar zijn vader in middels benoemd was tot instructeur. Hij was echter nog te jong en werd weggezonden. Op 11 september 1946 verbond hij zich als vrijwilliger te Padang voor een jaar als vrijwilliger aan het KNIL. In de rang van soldaat der tweede klasse werd hij aldus als rekruut geplaatst bij het Depot Compagnie te Padang. Aldaar was hij een van de weinige soldaten met een Europese achtergrond.

Militaire staat van dienst

Op 5 november 1946 werd Keller overgeplaatst bij het Centraal Depot te Medan.  Met ingang van 3 september 1947 werd hij geplaatst bij het zesde Bataljon Infanterie en op 8 januari 1948 bevorderd tot soldaat der eerste klasse. Tijdens de Eerste Politionele Actie was Keller, onder overste Maris, met het zesde bataljon, actief op Noord-Sumatra.

Op 8 maart 1948 ging Keller, ter nadere indeling, over bij het Territoriale tevens Troepencommando Riouw en op 16 juli 1948 werd hij ingedeeld bij het tweede bataljon infanterie te Cheribon. Op 10 augustus 1948 ging hij over bij het Plaatselijk Militair Commando aldaar en wat later dat jaar werd hij geplaatst op de Infanterie Kaderschool te Tjimahi. Vlak voor de Tweede Politionele Actie begon vond de plaatsing bij het tweede bataljon infanterie plaats.

Deze periode van strijd was moeilijk voor Keller omdat hij zich, tijdens de Tweede Politionele Actie, min of meer gedwongen voelde tegen zijn eigen mensen te vechten. Dat was omdat het gevechtsterrein zich toen bevond in de geboortestreek van Keller.
Naar Nieuw-Guinea

Na de Politionele Acties werd Keller met ingang van 7 april 1950 overgeplaatst bij het Centraal Doorgangskamp te Batavia en met ingang van 24 juli 1950 verrichtte hij tijdelijke dienst bij de Koninklijke Landmacht. Twee dagen later werd hij, in verband met de reorganisatie van het KNIL na de soevereiniteitsoverdracht, eervol uit de militaire dienst van het KNIL ontslagen.

M.S. Waterman

Deze soevereiniteitsoverdracht had op 27 december 1949 plaatsgevonden. Alle Indo’s binnen het KNIL waren door de Nederlandse regering voorbestemd voor het Tentara Nasional Indonesia (TNI), het Indonesische Nationale leger. Deze lotsbestemming vernam Keller in Batavia, toen hij en andere militairen door Hollandse officieren tijdens een bijeenkomst hieromtrent werden voorgelicht. Er brak bijna een massale vechtpartij uit toen de altijd zeer loyaal gebleven KNIL-militairen van deze discutabele beslissing van de Nederlandse overheid kennis namen.

Uiteindelijk maakte generaal R.C. Luchsinger een einde aan de zeer dreigende situatie door mede te delen dat de KNIL-militairen naar Nieuw-Guinea zouden worden gezonden. De manschappen (2.000 mannen, vrouwen en kinderen, die daarnaast kippen, geiten en hak- en kapmateriaal) werden naar de Waterman gedirigeerd, waar zij hun wapens, die zij eerder niet hadden willen afgeven, in de riolen aldaar verstopten.  Aldus werd omstreeks 2.000 man naar Nieuw Guinea verscheept, waar hen een bestaan als kolonist zou wachten. Keller zelf kwam te wonen in Manokwari, waar hij RMWO Mauritz Christiaan Kokkelink ontmoette. Jaren later zou hij op Bronbeek met de nalatenschap van Kokkelink te maken krijgen.
De strijd in Korea

Keller werd met ingang van 26 juli 1950 bij het Regiment Van Heutsz als vrijwilliger voor onbepaalde tijd bij de Koninklijke Landmacht aangenomen en tewerk gesteld bij de Landmacht op Nieuw-Guinea. Met ingang van 16 augustus 1951 werd hij ontheven van deze tewerkstelling en ingedeeld bij het Nederlands Detachement Verenigde Naties, dat op die datum per vliegtuig vanuit Biak via Japan naar Puaan vertrok, waar het op 23 augustus aankwam.

Heuvel in Korea

Aldaar werd Keller tijdelijk, met ingang van 15 oktober 1951, benoemd tot korporaal. Tijdens een gevecht op 18 februari 1952 raakte hij (niet ernstig) gewond. Een paar maanden later, 6 juli 1952, vertrok Keller per Generaal le Roy Eltinge naar Japan, vanwaar hij per vliegtuig terugkeerde naar Nieuw-Guinea. Op 16 juli 1952 werd hij eervol ontheven van zijn tewerkstelling bij het Nederlandse Detachement Verenigde Naties en met ingang van die datum tewerk gesteld bij de landmacht op Nieuw-Guinea.
Werkzaamheden in Nederland

Keller werd met ingang van 21 februari 1954 ontheven van zijn tewerkstelling bij de Landmacht Nieuw-Guinea en vertrok per vliegtuig naar Nederland, waar hij werd opgevangen in de paardenstal in de legerplaats te Oldebroek. In de rang van soldaat der eerste klasse werd hij geplaatst bij het Bewakingskorps Koninklijke Landmacht (24 maart 1954). Met ingang van 5 november van dat jaar volgde de bevordering tot korporaal.

Brief van Keller aan de Koningin

Begin januari 1955 ging Keller over naar het Regiment van Heutsz, waar hij werd ingedeeld bij het twaalfde regiment. Enige jaren later deed hij de onderofficierenschool om opgeleid te worden voor de rang van sergeant der infanterie (1957) en in 1958 volgde een detachering bij de Opleidingsschool voor administratief kader. Pas op 8 augustus 1959 verkreeg hij bij wet de “hoedanigheid van Nederlander”.
Nieuw-Guinea en latere loopbaan

In mei 1962 keerde Keller naar Nieuw-Guinea terug, waar hij met ingang van 1 juni 1962 benoemd werd tot pelotonssergeant. Dat was wegens de militaire confrontatie in West-Papoea.  In deze functie bleef hij werkzaam tot november van dat jaar, toen hij terugkeerde naar Nederland, waar hij op 4 november 1962 aankwam. In de loop van de jaren die volgden werd hij diverse malen overgeplaatst en volgde verschillende opleidingen. Hij nam verder onder meer deel aan de parate- en wachtdiensten in Nederland en Duitsland.

Keller verliet de militaire dienst in 1983 in de rang van adjudant-onderofficier.
Gids op Bronbeek

Keller was gedurende vele jaren na zijn pensionering als vrijwilliger werkzaam als gids van Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek. In 2010/2011 zorgde hij er persoonlijk voor dat de Kokkelink-vlag, symbool voor het verzetswerk van de groep Kokkelink tijdens de bezetting van Nieuw-Guinea door Japan, een meer eervolle plaats, in een eigen vitrine, in de permanente tentoonstelling “Het verhaal van Indië” kreeg.

Bo Keller notities rondleiding Bronbeek

Hij heeft in de loop der jaren, helaas met wisselend succes, bij de collectiebeheerders van Bronbeek, steeds met argumenten en feiten onderbouwd, vasthoudend en volhardend gewezen op ergerlijke fouten en onjuistheden in de opstellingen.

Wat moet Nederland trots zijn op deze man, die zowel in de Oost, als op Nieuw-Guinea, op Korea, in Nederland, maar ook na zijn pensionering, de naam van ons leger hoog hield. Die zelfs nu hij de tachtig ver gepasseerd is de vinger aan de pols van de presentatie daarvan op Bronbeek en elders houdt. Die ook digitaal steeds een belangrijke verdediger van onze militaire eer is. Hulde aan adjudant onderofficier bd. George Wilhelm Keller!

Decoraties (selectie)

Ereteken voor Orde en Vrede
Kruis voor Recht en Veiligheid met de gesp Korea (12 augustus 1952)
Koreaanse Oorlogsmedaille, toegekend door de Zuid-Koreaanse regering (7 november 1952)
United Nations Service Medal met de gesp Korea (15 december 1952)
Bronzen Medaille (25 december 1952)
Onderscheidingsteken verbonden aan de Koreaanse Presidential Unit Citation (24 maart 1954)
Nieuw-Guinea Herinneringskruis met gesp 1962 (1 oktober 1962)
Zilveren Medaille (11 september 1964)
Gouden Medaille (25 oktober 1974)


We are Indische Nederlanders, not Indonesians

Daan van Lent of the Dutch newspaper NRC.nl wrote on April 13, 2017 the following article:

“It must be right first time ‘
Wendelien of Oldenborgh represents the Netherlands next month at the Venice Biennale with the project “Cinema Olanda”. She made a new film.
“One of the subjects of that movie was about and I quote:”
—————— “A third story, the Indonesian migrants who came to the Netherlands after World War II. ”300,000 Eurasians and Moluccans. Now, in 2017, they seems to have been seamless integrated and have become almost pet immigrants. But they were not then. ”

Many “Indische Nederlanders” in the Netherlands and other parts of the world, like California are not please because of the constant stupidity and arrogant attitude shown by many Dutch people, especially those from the press and politicians.

Here below is the story written by Anneke van de Casteele on the same sickening topic.
The Dutch version from her hand
: http://annekevdcasteele.blogspot.nl/2017/03/wij-zijn-indische-nederlanders-geen.html

‘We are Indische Nederlanders, not Indonesians!’

Last Tuesday night, February 28, 2017, Dutch D66 democrat party leader Alexander Pechtold was one of the guests on TV talkshow ‘Pauw and Jinek’. We saw him verbally wipe out a competitor in the upcoming Dutch elections, because of his contradictory statements, rightly so. However, we also heard him make a mistake, which he later described on Twitter as ‘careless’. He referred to the group of approximately 1.7 million Indische Nederlanders (Dutch Indos) living in the Netherlands today, as ‘Indonesians’. The Dutch Indo community was in an uproar. Also rightly so.
Did I cringe when I heard it? You know me, so yes. Was I surprised? Well, no. Pechtold is not the first and certainly not the only one who calls us ‘Indonesians’ (or worse: Dutch Indians).
Is it Dutch ignorance? Well, that could be very well possible. Were it not that even Dutch Indos often make the same mistake, especially the younger generation often describes itself as ‘Indonesian’ or even uses both terms, carelessly. This is where education comes in.
Is it just an innocent slip of the tongue? A slip of the tongue could be easily forgiven. However, ‘innocent’ it certainly is not. With the use of only one single word, the largest and oldest group ‘Dutch with a migration background’, as it is called nowadays, is put into a box where it does not belong. For many Dutch Indos this ‘slip of the tongue’ has grave connotations.
After almost 75 years of our presence in the Netherlands, The Hague still does not see us. It is the well-known blind spot. They know full well that we are there, but they do not want to see it, for then they would obviously have to address the never fully realized restitution of justice for the Dutch Indo community. From us, they expect ‘silence’ and ‘assimilation’: the ancient misconception that The Hague should really have to get rid of after all this time.
Hey, what’s that? These Dutch Indos no longer remain silent. What the hell. They make themselves heard. “We are not Indonesians!” It was as if I heard my father speak out some 40 years ago, when an office worker of Civil Affairs, while renewing my Dad’s passport, stated that my Dad was born in Indonesia.
“I was born in the former Dutch East Indies, Madam, not in Indonesia.”
The blonde innocence itself behind the desk replied, “But that’s completely the same thing?” She was being a bit dumb, sorry Alex (Pechtold, not Willy).
What our democratic people’s representative does not realize – and anyone who makes the same mistake – is that that the one word ‘Indonesians’ is the whole reason that we Dutch Indos are here in this country and not in Indonesia.
I am not going to explain for the 1000th time what a ‘Indische Nederlander’ is. What I will do, is indicate why it is not an innocent slip of the tongue to refer to us as Indonesians, but an error, which holds a denial – and in public – of our existence, of our identity and our history, of our Dutch citizenship.
In a nutshell: to use the label ‘Indonesians’ is not only technically wrong, it is also laden. It rips open old wounds. Using this label ‘stands for’ the bersiap, the rapes and massacres, the revolution, the ‘sale guerre’ which the Netherlands led until 1949. It stands for the insults, threats, poverty, and unemployment due to the Indonesian government nationalizing Dutch companies.
It stands for fleeing to the country of the nationality stated in everyone’s passport, it meant forever leaving your native land, home and hearth. It stands for anxiety and trauma. It stands for the scandalous reception in the Netherlands, boarding houses, skyrocketing debts and the never heard war trauma, starting all over again from scratch.
It stands for the never materialized restitution of justice, such as the never paid KNIL wages and salaries (the back pay issue). It stands for the suffering of our parents and grandparents. It stands for forced assimilation, racism and discrimination.
So, For many Indische Nederlanders so very much is concealed in the ‘careless’ choice of words of Dutch politician Mr. Pechtold.
But perhaps even more important in Pechtold’s decision to call us Indonesians is the absence of the ‘Indisch’ (Dutch Indo) story in Dutch education. When I say ‘Indisch’, I mean Indisch. Our story needs to be told by us, not through the rose colored glasses with the white lenses, worn by The Hague. We are perfectly capable to tell our own story and we have been doing so for years and years. If you would have been paying attention, you would have seen it, Mr. Pechtold.

If Dutch education had not made us invisible, the Dutch people would have known their own country’s history, including Dutch colonial history. Then the Dutch – including Mr Pechtold – would have known who we are, why we are here and that we are not Indonesians.

Please Note: Dutch citizens with roots in the former Dutch East Indies have a large variety of ethnicities, far more than only the Indo-Europeans or Indos. The words ‘Indische Nederlanders’ or ‘Dutch Indos’ popped up extensively in the discussion and I used these for simplification.

Geplaatst door Anneke van de Casteele op 17:37 op haar blog

This article is placed with the permission from Anneke van de Casteele


Bersiap is een nooit erkend trauma

PAULA BRUNSVELD-VAN HULTEN is geboren in Surabaya, Indonesie en kwam in 1961 naar Nederland
29 november 2013 – De Volkskrant.

Dat nu, met grote wijsheid en betweterigheid achteraf, de moordende Indonesische vigilantes ‘vrijheidsstrijders’ worden genoemd, is onverteerbaar.

Bersiap: klaar staan… Een traumatische, zwarte herinnering voor oudere Indische Nederlanders, deze moordperiode op de blanda’s, de Nederlanders, kwetsbaar vlak na hun bevrijding in 1945 uit vier jaar honger en ellende in de jappenkampen. Indonesische vigilantes, opgehitste jongelui, overvielen en vermoordden zomaar, vaak ‘s nachts, Nederlanders met bamboe roentjing (bamboe spiesen) of ander wapentuig. Bij duizenden zijn ze vermoord, mannen, vrouwen, kinderen… ‘De kali was rood van het bloed, er dreven altijd wel lijken in, ook van kinderen, verschrikkelijk’, vertelden ook mijn ouders later aan hun kinderen. Waar we moord en brand over schreeuwen als het in Afrika of Azië gebeurt, daar doen wij hier koeltjes over. Sterker nog, dat de Nederlandse militairen toen hardhandig in actie kwamen tegen de desa’s en kampongs (de vigilantes waren altijd anoniem, net als de moslimfundamentalisten in Irak) is begrijpelijk, al is overschrijding van de grenzen van menselijkheid nooit goed te praten. Maar de heftigheid van sommige soldatenoptreden, gevoed door emoties als wraak en ontzetting over wat met eigen ogen was gezien, is begrijpelijk. Ook in deze oorlog – want dat was het – gebeurden over en weer verschrikkelijke dingen.

Voor de mensen die het hebben meegemaakt is het onverteerbaar dat wereldverbeteraars zonder historisch geheugen het Nederlandse optreden nu met betweterigheid en grote wijsheid achteraf afdoen als ‘oorlogsmisdaden’, de berichtgeving van toen betitelen als ‘propaganda’ en de moordende Indonesische vigilantes als ‘vrijheidsstrijders’. Ook is het onverteerbaar voor hun kinderen en kindskinderen, die dit als een nooit herkend en erkend trauma van hun ouders hebben meegekregen.

‘De moord op duizenden (Indische) Nederlanders in de Bersiaptijd is door Nederland altijd gelaten geaccepteerd, terwijl het zich het best laat omschrijven als volkerenmoord’, aldus de Amerikaanse historicus William H. Frederick in een interview op 18 november in Trouw. Hij spreekt van ‘postkoloniaal geheugenverlies’ van de Nederlandse autoriteiten.

Indonesië zit niet te wachten op al die zelfincriminatie door Nederland over zijn acties destijds, waarmee allerlei mensenrechtelijke claims worden gestimuleerd bij de lokale bevolking, die – zo blijkt na Rawagedeh – het smartengeld aan de enkele overlevenden op bevel van de dorpsoudste verdeelt onder de hele gemeenschap (niet onterecht, vind ik). Indonesië ziet de bui al hangen: al die nabestaanden van de Bersiap-genocide – zo noemt historicus Frederick die periode – gaan de Indonesische staat aanklagen.

Ik ben niet anti-Indonesië, integendeel. Het vrijheidsstreven en het succes van Indonesië met Soekarno als grote man, heb ik altijd bewonderd. Zo ben ik ook opgevoed.

Ik ben blank en blond, geboren in Surabaya op dag één van de Tweede Politionele Actie; mijn vader had moeite om naar het ziekenhuis te komen door de acties. Pas op mijn 13de, eind 1961, ben ik in Nederland gekomen. In de jaren vijftig had Soekarno verordonneerd dat Nederlanders moesten kiezen: vertrekken naar Nederland of blijven, maar dan Indonesisch staatsburger worden. Mijn ouders kozen voor het laatste, en ik wist niet beter dan dat Indonesië mijn land was. Ik zat ook op een Indonesische school, leerde en sprak daar Bahasa, zong op het schoolplein met alle kinderen het volkslied Indonesia Raja. Met Nederland had ik niets te maken, daar kwam de Bijenkorfbrochure voor Sinterklaas vandaan. Opa’s en oma’s waren in het jappenkamp gestorven.

Indonesië begon eind jaren vijftig met het terug claimen van Papoea Nieuw-Guinea, immers het ontbrekende deel van de archipel, dat ook door de Nederlandse kolonisator was bezet. In mijn ogen – ik was 11, 12 – was dat volkomen terecht en was Nederland de bad guy, die wilde blijven vasthouden. Luns, met zijn belachelijke snorretje, was de personificatie van dat foute Nederland voor mij en voor de rest van Indonesië. Wij stonden helemaal aan de Indonesische kant in ons gevoel.

Toch heeft dit conflict geleid tot ons vertrek uit Indonesië, het land waar ik dacht mijn hele leven te leven, naar dat koude, vijandige Nederland. Ik heb nog steeds begrip voor de vijandigheid van de bevolking tegen ons; we zagen er erg ‘blanda’ uit. Die vijandigheid nam bedreigende vormen aan, zowel fysiek als sociaal. Wij zijn uiteindelijk eind 1961 als spijtoptanten in Nederland gekomen.

Hier werd ik geconfronteerd met een heel ander beeld van dat conflict. Hier was Soekarno de grote boosdoener, Nederland de vermoorde onschuld. Ik heb daarvan voor het leven geleerd dat de waarheid zoals je die in de media en politiek ziet en hoort relatief is. Er zijn meer waarheden.

Dit geldt ook voor de oplaaiende discussie rond de Nederlandse oorlogsacties na de Tweede Wereldoorlog in Indonesië.


Robert’s Fermin Memoirs

Robert was born in the former colony The Dutch-Indies, today called Indonesia.  Between 3-1942 and 8-1945 the Japanese occupied the Dutch colony. On December 27, 1949 Indonesia became an independent country.
Here are his memoirs of the war period and few years after.

Robert Fermin’s memoirs

Mijn Verhaal – door Ad Fermin

Mijn verhaal over de Japanse bezetting van Nederlands-Indie gedurende 1942-1945 te vertellen aan leerlingen van  MO-scholen.
MIJN VERHAAL 2017 tekst-Ad Fermin

De Indische Kwestie

Peggy Stein is een actieve strijder voor de Indische zaak en heeft het volgende artikel op haar Blog geplaatst.

Beste politicus, ambtenaar en jurist,

Ik schrijf u namens mijn ouders en grootouders en namens de duizenden mensen die ik de afgelopen tijd heb gesproken in verband met de al 71 jaar slepende en onopgeloste ‘Indische Kwestie’ omtrent compensatie oorlogsschade én de ‘backpay’ van salarissen uit de oorlogsjaren Nederlands-Indië.

Nederlands-Indië: de onbetaalde rekening

Militair Tehuis Bronbeek

| Video | Defensie.nl

Militair tehuis Bronbeek

Deze film gaat over het leven in het Koninklijk Tehuis voor Oud-militairen en Museum Bronbeek in Arnhem. Het tehuis biedt ouderenzorg aan oud-militairen (veteranen) van de Nederlandse krijgsmacht en het Koninklijk Nederlands Indisch Leger. Het Mediacentrum Defensie won met deze film de eerste prijs op het 24e International Defence Film Festival in Bracciano in Italië.

De film is ingesproken in het Engels.

Film News

A must see film Www.theamerindodream.com

The Hague Film Club (HAF) have given the documentary film www.theamerindodream.com in a competition the first price. The next round will be at a regional level. This will take place in the month of April 2017. Around 35 documentary movies will compete for a top spot.
But do not wait and watch the movie on your computer. Many of you will recognize your own experiences.
In the meantime you can also watch the movie made by Boudie Rijksschoeff called www.spijtoptanten.nl
This movie last about 30 minutes and has won the 1st price as a documentary movie last year 2016.

KNIL soldaat Rudy Uijleman Anthonijs

Het echte gebeuren:

Familie Uijleman Anthonijs met in het midden staande Rudy en rechts Meity Ungerer

Nog niet zo lang geleden vertelde ik Meity Ungerer en haar echtgenoot Daniel Ungerer over het liefde werk van luitenant kolonel b.d. Jacq. Z. Brijl, die alsnog een verdiende onderscheiding kan regelen voor hun overleden familielid, zijnde vader, oom en/of broer. Mijn nicht Meity Ungerer, haar moeder is een zus van mijn vader Eddie Geenen, vertelde mij toen het relaas van een van haar broers, Rudy Uijleman Anthonijs. Zij bleken alle benodigde informatie en een interview op papier in hun bezit te hebben. Rudy was een van de slachtoffers, waar nooit aandacht was besteed. Hij heeft o.a. de grootste scheepsramp, Japanse Junyo Maru, overleefd. Voordien ook de Molukken transporten.
Dezelfde dag heb ik een email met alle benodigde gegevens aan de heer Jacq. Brijl verzonden en binnen de kortste tijd kreeg ik een positief antwoord. En dit in een periode dat de heer Jacq brijl met enorme pijn, niet kon lopen en zelf medische hulp nodig had. Een paar weken geleden kreeg ik een telefoon van de Ungerer’s dat ze via de aangetekende post uit Nederland van het ministerie van Defensie een grote enveloppe hadden ontvangen, t.w. het Mobilisatie- Oorlogskruis, het Ereteken voor “Orde & Vrede” en het Demob. Insigne KNIL.

Rudy Uijleman Anthonijs:
Hij werd geboren op 21 oktober 1923 te Sawah Lunto, Sumatra geboren.
Hij werd op 12 december 1941 opgeroepen voor militaire dienst en ingedeeld bij het 1ste Infanterie Bataljon te Bandung, Java.
Hij werd op 8 maart 1942 krijgsgevangen op Cimahi, Java.
Hij werd op 25 april 1943 via Surabaya ingescheept naar Timor waar hij onder erbarmelijke omstandigheden en wrede Jappen slavenwerk moest verrichten bij de aanleg van vliegvelden.
Hij werd ruim een jaar later op transport gezet naar gevangenkamp Makassar buiten Batavia.
Hij werd uitverkoren om te voet en onder Japanse bewaking naar Tandjong Priok te gaan.
Hij werd op 12 september 1944 ingescheept en in een ruim gestopt van hellschip Junyo Maru voor transport naar de westkust van Sumatra.
Hij geraakte op 15 september 1944 in de baai van Benkoelen te water. Dit nadat de Junyo Maru door 2 torpedo’s van de onderzeeboot Tradewind was getroffen en zonk.
Hij werd na 3 dagen in zee te hebben rondgezwommen en hangend aan balken en lijken op 18 september 1944 opgepikt door een Japanse torpedojager.
Hij werd op 19 september 1944 in Emmahaven, Sumatra, van boord gehaald en per vrachtwagen vervoerd naar het militair hospitaal in Padang.
Hij werd een maand later naar Pakan Baru getransporteerd en aan het werk gezet bij de bouw van de beruchte 220 km lange dodenspoor dwars door moerasoerwoud en bergen.
Hij werd na de Japanse capitulatie bij het KNIL Infanterie Bewakingspeloton te Bangkinang ingelijfd.
Hij werd eind oktober 1945 overgeplaatst naar Padang.
Hij werd in januari 1946 op transport naar Batavia gezet en ingedeeld bij de 1ste depot te Djaga Monjet peloton onderdeel mitrailleur afdeling.
Hij werd overgeplaatst naar de Pau – Pel, B Divisie.
Hij werd overgeplaatst naar de Staf B. Divisie met toestemming opzending naar Nederland.
Hij heeft in 1946 en 1947 als militair deelgenomen aan de acties Pasar Minggoe, Depok, Tangerang, Balaradja, en omgeving Tjiandeer.
Hij heeft ook deelgenomen aan de politionele acties te Pekalongan, Pemalang, en omgeving Tegal gedurende periode 21 juli tot 4 augustus 1947.
Hij werd op 27 maart 1948 per m.s. Sloterdijk op transport naar Nederland gezet.
Hij werd in Nederland eervol ontslagen en op 22 april 1948 met groot verlof gezonden.