What is an Indo and who is an Indo?

Eurasians!

We Indo people or Indos, Dutch Indonesians, Indo-Dutch, or Dutch-Indos consist of Europeans, Asians, and persons of mixed European–Asian origin and we Indo people have been part and experienced the colonial culture of the former Dutch East Indies.
In general Indos or Eurasians are a mixed of Dutch and Indonesian descent.
To differentiate us Eurasians from the Totoks, the white Dutch people, we got the name Indos because of our European and Indonesian parentage and intermarriages over many centuries.
I am a “full blooded” Indo, both my parents are Indo, my grandparents and their grandparents and their parents were Indo and that up to at least the sixth generation. Before that I have great-great-great-grand parents who came from The Netherlands, France, Portugal and they integrated with Sumatrans, people from Java and Molukken.
Continue reading

Het Indisch Centrum aan de Sophialaan 10 in Den Haag

Sophialaan 10, Den Haag

Het Indisch Centrum komt er in Den Haag.

De oriënterende gesprekken begonnen ruim 1 ½ jaar geleden.
Samen met vertegenwoordigers van de Nederlands-Indische gemeenschap (Indisch Platform, Indisch Herinneringscentrum, Stichting Pelita en Stichting Herdenking 15 augustus 1945) heeft staatssecretaris Martin van Rijn (VWS) afspraken gemaakt over de verankering van het Indisch verleden in de Nederlandse samenleving. Belangrijk onderdeel van deze zogenaamde collectieve erkenning is een centrale ontmoetings- en herinneringsplek, een Indische pleisterplaats, aan de Sophialaan 10 in Den Haag. vlakbij het bekende Plein 1813. Ook zijn afspraken gemaakt over het verbreden van herdenkingsactiviteiten en het zorgaanbod voor de eerste generatie Indische Nederlanders.

Het moet het “kloppend hart” van de Indische gemeenschap worden en de participanten zullen er alles aan doen om dit te laten slagen.
Organisaties die zich eveneens bij het Indisch Centrum zullen aansluiten zijn onder andere

Stichting Molukse Museum en naar verwachting ook het Indisch Familiearchief en er staan nog meer organisaties op de stoep.

Mevrouw Yvonne van Genugten zegt:” De Indische gemeenschap is erg divers, maar dit is een plek waar alles samenkomt. Het herdenken, de Indische herinnering, de specifieke zorg voor de Indische ouderen, die vaak nog steeds met hun trauma uit de Bezettingstijd en daarna de Bersiap-periode in Indië te kampen hebben”.

Staatssecretaris Martin van Rijn (VWS) spreekt in een Kamerbrief van een ”collectieve erkenning”. Jaarlijks gaat het tot 2022 om 1,5 miljoen euro en vanaf dat jaar ieder jaar structureel om een bijdrage van 1 miljoen.

Ook komt er meer aandacht voor de speciale zorg voor ouderen. Velen hebben een traumatisch verleden met bersiap, geweld en oorlog en daarbij ook een (deels) niet-Nederlandse culturele achtergrond.

History and survival of Edward G. Welcker

The sinking of Her. Ms. De Ruyter in the Battle of the Java Sea.

Foreword: On Sunday, February 19, 2017 I had the honor to meet Edward Gilles Welcker. After a few telephone conversations, Ernest Welcker, the son of Ed, invited me to come to their home in Laguna Woods, Orange County. At their home I also had the pleasure to meet Yvonne, the daughter of Ed. Yvonne helped me to get the conversation going with her 98 years old father. She also brought with her written information and interviews, which she had saved over the years. Ernie made me copies of the interviews, which took place about 20 years ago.

The story here below is fully based on the information I received.
Ronny Geenen, Glendora, CA (20-02-2017)

Edward Gilles Welcker
15/10-1918 – 3/3-2017

Edward G. Welcker was born on October 15, 1918 in Magelang, on the island of Java, Indonesia. His father, a Practice Engineer (Pring), worked as Superintendent at the Dutch-Indies Railroad Company (NIS)

From 1924 to 1932 Ed went to the Catholic Elementary school in Jogjakarta. At that time the primary school had seven classes. Then he went to the Queen Wilhelmina School (KWS) in Batavia (now Jakarta) and studied for 5 years Construction and Hydraulic Engineering. In 1937 he continued his education for 1 ½ year at the Institute of Electrical Professional Training (IVEVO).Like his dad he then started working for the Dutch-Indies Railroad Company (NIS). In 1939 Ed was called by the Royal Navy to fulfill his military duties.

He received his first military training at the Marine base in Gubeng and became a sailor in one month. He received his professional training to become an Electrician at the Royal Navy in Ujung, which he succeeded to finish in just half a year. Then he became Sea Militiaman Electrician on Her Ms. De Ruyter.

The year 1942 was a turbulent time and the threat of war was felt well. Exercises with the squadron in the Java Sea, around Bali, etc. On March 27th 1943 and after he was called for the roll, Ed went to his post the front electrical power unit. His task was to distribute the electricity to various parts of the ship. The same was done by his colleague at the rear power unit of the ship. Around 16:00 hours was relieved by Sergeant Electro Mechanic Langendoen.
He was then instructed to go to Lighthouse I, in order to assist in the loading of the 15 cm grenades. Here he saw Indonesian sailors crouched as though they were struck with fear, totally upset, shaking and stiff. They could no longer load the shells. Most likely they are exhausted and overwhelmed by fear. Ed and others had to replace them until about 18:30, the time it began to get dark. Then Ed was instructed to go to the starboard searchlight. This workstation was located higher, but still below the commando bridge (see the picture of de Ruyter). Ed had a good view over the starboard side of the ship. The fleet was just engaged to carry out a sharp starboard maneuver and Ed how Her Ms. Java went up in flames and sank within minutes.
Ed also saw also the air bubbles of the torpedo that came to his ship under an angle of 45 degrees. Her Ms. De Ruyter was hit amidships and immediately lost speed. Apparently the gear transmission room to activate the ships propellers was damaged. The flames leaped across the deck and not long after the anti-artillery platform was on fire. Grenades exploded like fireworks.
Ed went to the crane to lower the lifeboats. However, there was no electricity, which he reported it to the boatswain. The lifeboats were then lowered with manpower.

Commander KLTZ E.E.B. Lacomblé ordered everybody to abandon ship. Standing on the bridge the Commander thanked everyone and said goodbye to them. There was no panic among the crew, everyone was able to accomplish his task.

Ed then went to the special location to get his life-jacket, jump on port side overboard and swam to the raft on which he was assigned. But the sea was so choppy that the raft capsized and Ed decided to keep himself afloat with his life-jacket on.
Ed spent the whole day in the blazing sun floating in the sea until he was rescued by the Japanese destroyer around 17:00 hours. He was well treated on the Japanese destroyer. His sun burnt skin was treated with an ointment and he was given soft food to eat. Around 19:00 hours the next day he was ordered to report to the Japanese commander who interrogate him. The commander saw his Mido watch that Ed had recently bought in Surabaya. The Japanese commander ask him if he could buy the watch. Ed hesitated a moment ————-they have treated him well on their ship———-

His answer:” No, you cannot buy it. I give it to you as a gift, you may have it”, and he handed his watch to the Japanese commander.
The next day Ed was transferred to another destroyer where he met other fished up Navy sailors from the life boat. Before he went on board of the destroyer he was handed a duffel bag and a note which he could show to the Japanese on the other ship. On the other destroyer they wanted to know what is in the duffel bag. Ed showed the Japanese in charge the note and the Jap politely step away. Ed have never find out what was written on the note. The duffel bag contained clothes, cigarettes (although Ed was a non-smoker) and Japanese biscuits.

During this transport Ed also met Adjutant Electro Mechanic Langendoen who showed him his injury; his stomach was ripped open. As well as possible Ed took care of his superior and used the new clothes out of his duffel bag. They all ended up in the garden of de Wedana in Kragan near Rembang. They had to camp in the garden, sleeping on the ground without a blanket or pillow. There was also no washing facilities. Adjutant Langendoen was housed in the garage, which was converted into a sickbay. There were no beds, no mats, and as a result the patients were laid on the concrete floor full of oil and grease. When Ed had no fatigue-duty, he nursed the Adjutant as good as possible. This chore was to unload the landing crafts on the landing Kalipang, about a 15 minutes’ walk from the house of the Wedana.

Three days later, just when Ed was on fatigue-duty, the Adjutant Langendoen passed away.

After the war a fellow inmate of camp Kragan, the recruit sailor mechanic K.L. Topee declared to a hearing committee:” In the beginning of our camp time Sea Militiaman Electrician Edward Welcker left the camp repeatedly and secretly risking his own life to find food for us all. He has saved several lives and we owe a lot to him”.

Ed got a lot of help from the locals during these food expeditions. The local population was sympathetic to the prisoners. They even gave Ed a bicycle to help escape from the camp. He does not want to do it for fear of reprisals against his parents. The Wedana was also in favor of the red/ white/ blue and did not want to remove the Dutch tricolor. For this reason, the Japanese locked him, his wife and daughter in a henhouse. Later on they were liberated by their own people. This same flag was later torn into pieces by a demonstrative Sergeant Machinist Soeratman.

Popular fatigue duties were:

  1. Getting water brought them in contact with the outside world and they could wash themselves at the well.
  2. Chopping wood for the Japanese kitchen, where the men occasionally got the leftovers from the guards.

Topee also reported that the Indonesians among the crew prisoners of war of Her Ms. De Ruyter almost all openly distanced themselves from the Dutch in Kragan. Earlier, they had been little co-operative when they tried rowing to reach the coast of Java. In the camp the native Sergeant Machinist Soeratman clearly showed his anti-Dutch feeling by shredding the Dutch flag while the remainder of the native crew was laughing and watching. Two native sailors did not join; the native nurse Mandalika and the native stoker-Oiler Boenandir.

Later, all prisoners from the Camp, which is home to the Wedana in Kragan, were transferred to Camp “Jaarmarkt” in Surabaya.

American Signalmen were also posted on Her Ms. De Ruyter. They had to maintain contact with the American, Australian and Britisch ships. One of them, D.S. Rafalovich had a close friendship with Ed, even when they were transferred from Camp in Kragan to Camp Jaarmarkt in Surabaya. Eventually, at the end of the year 1943 they were separated; the Americans were taken to Japan and Ed was transferred to Thailand to the Burma Railway.

After the capitulation of Japan a group of 7 sailors, including Ed, went with a KPM ship to Batavia (Jakarta). He was stationed in Semarang at the port for patrol service.
On February 27, 1947 Ed Welcker and Gusta, Cornelia Frieser got married and after the wedding the couple went on honeymoon to Bandung. A pilot friend provided them a couple of seats in a plane to their destiny.
At that time it was nearly impossible to travel by road from Semarang to Bandung. The marriage couple was just one day in Bandung when the MP shows up to take Ed back to Surabaya. He had to report aboard Her M. Abraham Crijnsen. They were in need of an Electrician. Ed was promoted to Corporal Electro Mechanic Sea Militiaman. To his knowledge, he was the only Navy conscript with this rank.

On March 5, 1948 Ed was granted leave from the Royal Dutch Navy, where he had server for 12 years and began a civilian career with the Billiton Company. Ed was now 30 years old.

Ed wants the following off his chest and feel the need to speak freely about it:

  1. In 1997 Ed read in the monthly “The Indo” magazine, which was printed in California, that the Royal Dutch Navy organized a reunion for the survivors of Battle of the Java Sea. He personally never received an invitation. In response to what he has read in “The Indo” he has registered himself as one of the survivors. He then went together with his daughter Yvonne to Rotterdam.
  2. There he met Niek Koppen, the producer of the documentary film about the Battle of the Java Sea, who dodge Ed. This documentary with stories told by the survivors themselves was shown on the Dutch TV. Ed was never approached to tell his adventures. However, the story went around that Ed has shown no interest in an interview for the film.
  3. A table companion, Mr. Van Zeeland, told Ed: “You lives so spread out, it is hard to find you”. At that time Ed was still a Dutch Citizen and was registered as such with the Consulate of the Kingdom of the Netherlands in Los Angeles. Ed’s answer: “The inspector of taxes in the Netherlands has found me!” After this reunion Ed has never heard from the Royal Dutch Navy. Why Mr. Zeeland did concealed Ed’s story from the Navy?
  4. Until today two requests for discharge from military service for career-building in the civil society have never been answered. Eventually, at the request of the Biliton Company, Ed was able to leave the service.
  5. On the day Ed was leaving the Navy service, they asked him to stay for a few days longer. Then he was put under quarantine for three days. Ed was questioned by a naval officer and promised not to tell his experiences like the position of the ships. Was that the reason that Mr. Koppen and Mr. van Zeeland ignored him?
  6. Request for WUV support for him and his wife were denied.
  7. Ed was the star witness for Mr. Boenandir, who was recognized as one of the survivors of the Battle of the Java Sea and now also receive benefits from the WUV. (Mr. Tjip Boenandir died in 2009 or 2010 at the age of 90 years in East Java, Indonesia)

Epilogue: In the cozy living room of Ed and Corrie Welcker in West Covina, I Benno Apon decrease this interview. All those years above 7 points weights heavy on Ed. It was a relief for him to release above 7 thoughts.

As he says himself: His life has changed and I personally am glad that “Indo” Ed’s state of mind has turned positive.

Benno Apon
Whittier, Ca (1997)

The Indo Cowboy with a Dream

Norman De Buck

Southern California and especially Hollywood and Los Angeles are places where dreams come true. During his childhood, he was born on west Java in the town Cibadak (meaning: the river of the Rhino), Norman De Buck has always dreamed of playing a cowboy in a movie. Roy Rogers was one of his favorites. The family De Buck has moved around and Norman has lived in Bandung, Bogor and then Jakarta.

After world war two the bersiap period was the start for Indonesia to fight for independence and around 1957/1958 all the Dutch-Indo’s were forced by the new regime to leave the Dutch East-Indies and leave for the Netherlands. In 1959 De Buck family, father, mother and 4 sons, left everything behind and were shipped (ms Castle Felice) to The Netherlands, who were in the middle of rebuilding their country after the war in Europe and there were less opportunities for the Indo family. They arrived in Rotterdam and started living in Vlaardingen. But the cold there was enough to move De Buck family to Southern California and started a new life in El Monte, just east of LA, in the early 1960.

But like most emigrants, they first arrived in New York. Norman always expected to see skyscrapers and cowboys. New York had plenty of skyscrapers, but the move out west, El Monte, there were also no cowboys, no horses, no cattle and no six guns. Norm his father was an architect and draftsman in the old country, but switched to a machinist once in the United States. When he came first to the United States, he did not know how to speak English. He was able to learn quickly through an American friend that he met here. He taught him a lot of this country and took him everywhere. Norm finished his education at El Monte High School and then went to Mount San Antonio College for two years. He became fascinated with photography and hoped to become a freelance or commercial photographer.
But his future went in a different direction. Norman met and married Carol Williams of Pasadena and Temple City became their residence. Carol was working in a local stationary store, while Norm was employed by a supermarket in El Monte.

For Norman an ideal situation, because the movie studios and his longtime ambition and dreams were both within his reach.
There he learn the hard way of Hollywood. Being a Dutch-Indonesian, a mixed race, Norman most often cast in small roles as a Mexican and especially the stereotypes of the bandito-vaquero-cowboy. But Norman has accepted his roles with pleasure and he calls himself “The last of the Indohicans” and his Indo friends call him the “Mexican”.

“Now that I am living in my DREAMS I cannot believe that I have med and played with…Sam Eliott, Duane Johnson  …”The Rock”,Selma Hayek, Tom Cruize, John Voigt,..Etc, etc. and did many Commercials”

Then both Eline Jongsma and Kel O’ Neill started the project Empire. The Unintended consequences of Dutch Colonialism.
Empire is a documentary that explores the Dutch colonial and how the conditions of the past define our lives in the present. It left behind a legacy that can still be seen today in the cultures and in the bloodlines of the people and communities around the world. In 2016 this documentary was nominated for an Oscar.
In Southern California Norman got a small acting roll in the cast of this documentary.

Norm with Carol (wife), son Mark and daughter Dina

While living his Indohicans dream, in realty Norm, his wife Carol, son Mark and daughter Dina are living in Rosemead/San Gabriel and owns a well-established printing business for about 30 years.
Norman De Buck is an actor, known for Border Patrol (2007), Happy Hunting (2017) and Cutthroat Alley (2003).

2016 VIF the Movie (documentary)
The Vampire Saviors (TV Series) (pre-production)
Sorin (as Norman DeBuck)
2017 Happy Hunting
Jim (as Norman DeBuck)
2017 The Hero
Bounty Hunter (uncredited)
2017 Borderland
Mexican Fruit Truck Driver
2014 Battle B-Boy
High Roller Norm (as Norman DeBuck)
2012 Agent Steele (Short)
Restaurant Guest (as Norman DeBuck)
2011 That’s So Awesome (TV Series)
Creepy Customer 2
Beginnings End (2011) … Creepy Customer 2 (as Norman DeBuck)
Conversations with the Creepy Duo (2011) … Creepy Customer 2 (as Norman DeBuck)
Return of the Creepy Duo (2011) … Creepy Customer 2 (as Norman DeBuck)
The Creepy Duo (2011) … (as Norman DeBuck)
2011 Joe and MJ (TV Series)
Hector (as Norman DeBuck)
2011 Dinner with Fred (Short)
Mexican Farmer (as Norman DeBuck)
2007 Border Patrol (Short)
Illegal (as Norman DeBuck)
2003 Cutthroat Alley
Store Owner (as Norman DeBuck)

 

Japanese WWII war crime at Tiga Roenggoe


The murder of 21 City guards at TIGA ROENGGOE, · DELI, SUMATRA’S EAST COAST (WORLD WAR II).

  1. Introduction

In connection with the impending war danger in SE Asia the KNIL decided to strengthen its army with some relief Corps.
So there Relief Corps were established to secure certain places and important key areas; including the set up of City/Country guard units. Most city guards were exempt from reporting for militia duty, but they signed up as a volunteer at the local city guard, in order to contribute thereto by the security and defense of their private enterprises and plantations, as they also did in Deli on Sumatra’s East Coast.
Also Hendrik Jan Theodoor Hessing, who was born on the 26 of december 1906 in Semarang, considered it his duty to contribute to the defense of Deli, the country that he loved. He decided to sign up as a volunteer city guard; accordingly he became as Stw. Sld. Inf. KNIL. With the Deli Group.Hendrik Jan Theodoor profession was agricultural, “planter in the Cultures”, the way it was called in the old days, on the plantation of the Senembah Company.

Another city guard, who served in this unit, was Res. 1st Lieutenant INF. KNIL Paul Marinus VISSER. He was born on 11 February 1893 in Assen. Before WWII Paul was administrator of one of the company of the Deli My. He was married to Elisabeth Regina Visser-Veth and the family got 2 sons and a daughter.

Furthermore, Stw. Sgt. Jacobus Wilhelm MERKELBACH was also part of this group; by occupation he was a “Planter” on an established company of the Deli My.

2. Dramatic events at Tiga Roenggoe

In the night from 14 to 15 March 1942, 21 voluntary City guardians of the KNIL in Tiga Roenggoe, a village on the road from Pematang Siantar to Kabangdjahe, were killed by Japanese soldiers.
The city guards of the KNIL Hendrik Jan Theodoor HESSING, Paul M Visser and Jacobus Wilhelm Merkelbach also belonged to these victims.

The task of city guards was to guard some bridges and upon hearing messages that Japanese units had landed on the East coast of Sumatra – before their retreat for the highly powerful enemy – they acted in accordance with their entrusted mission-to dutifully destroyed the bridges. This brave decision was taken by them – despite being informed via the NIROM (Dutch-Indies Radio broadcaster) and newspapers – that the Japanese army, among other things, on the island of Tarakan and Balikpapan, had executed and beheaded our soldiers– who were involved in the destruction of bridges and important installations in their area.
In the meantime, on 12 March of 1942, the Japanese, who had landed, among others, at Laboean Roekoe, belonged to the motorized Regiment of the 2nd Division of the Imperial Guard.
After the landing this unit made a circulating movement and surprised the city guards at the village Tiga Roenggoe.
The city Guards were immediately captured, disarmed and then on 14 of March 1942 between 20.00 and 21:00 hours in cold blood murdered by the Japanese soldiers of the Cavalry scouting unit.
According to the later statements of 5 witnesses, namely, Pikir marga Poerba, Hendrien marga Poerba, Sarbia marga Poerba, Hasan marga Baragin en Janssen marga Manabe the next day around noon time the Japanese told the villagers to bury the bodies in a trench at a local school.
Their bodies lay scattered over a large area and there was a lot of blood everywhere. The victims were tied up with their arms on their backs. Some had a rope around their neck and one victim with a strongly build body turned out to beheaded. The victims were then dragged by villagers to the trench or on improvised bamboo stretchers to the place where they were buried.

Finally in nov. 1947 the remains of the City guards were discovered and all the victims could be identified by the Court doctor, Dr. TH. P.j. Boortman. Under the murdered victims were some very prominent “Delianen”, as the old-administrator of the Deli Mij, Mr. Visser and the former secretary of the Tobacco My “Arensburg”, Mr. W.F. van den Berg.

Furthermore, the Town Guards of KNIL Hendrik Jan Theodoor Hessing, Paul Marinus Visser and Jacobus Wilhelm Merkelbach belonged to the identified victims. Death appeared to be caused by shots in the “neck”, causing the head to be shattered. Afterwards all the victims were to be buried in a trench in the yard of the local school. From the investigation after World War II, it turned out that the one who had given the command to mass murder, was the major Junzaburo Nakamura, the Deputy Commander of the previously mentioned scouting unit.

However, during further investigation, Nakamura had been killed in WWII in New-Caledonia, so that the Netherlands Temporary Court Martial in Medan could not trial him for his serious war crimes.
The commander of the Scouting Unit, Col. Yuzo Kitayama was not present during the massacre at Tiga Roenggoe and the Temporary Martial Court spoke him free, because he was not aware of the criminal acts of Major Nakamura.

After the war the Dutch organization OGS reburied the victims on the Netherlands Field of Honor “Ancol” in Jakarta (Batavia), as to that Hendrik Jan Theodoor Hessing; box/row/nr.: VI 155 – the Netherlands Field of Honor “Ancol” in Jakarta as to that Res. 1st Lieutenant Paul M VISSER; box/row/nr.: V 185 – the Netherlands Field of Honor “Ancol” in Jakarta as to that Jacobus Wilhelm Markelbach; box/row/nr.: V 180.

May God’s blessings rest on all of them!

Jacq. Z. Brijl, Lieutenant- Colonel, Royal Neth. Army ret., BL.
The Hague, June 2017

They were worse than animals!

Sumatra, Indonesia

Foreword: The Dutch East-Indies were a colony of the Netherlands for over 300 years. During this period many Europeans live, work and married with native women. I was born on the island of Sumatra in a coal mining town Sawah Lunto, about 60 miles from the main city Padang, located at the west coast. I was just 5 years old when the Japs bombed Pearl Harbor. The Dutch, England and Australia joined America and declared war to Japan. Japan occupied the Dutch East-Indies on March 12, 1942 and the Japanese military put most of us all in concentration camps.
World war two in Indonesia ended on August 15, 1945. Indonesia started her independent fight and they became an official country on December 27, 1949. After that Indonesia and their president Sukarno kicked all the European and mixed blood people out of their country, about 300,000 of us ended in the Netherlands. Many of us were not happy living in a cold wet country, and the United States of America agreed to set up a Pastor Walter Act and about 50,000 of us were allowed in the sixties to immigrate to the US. Most of us choose California as our new homes.   

Today part of the Dutch people in the Netherlands believe their former Dutch citizens of the colony the East-Indies were oppressors, but these former Dutch qualifications fell far short in comparison to the activities of the Japanese liberators in Asia.
The most striking difference between the mentality of the old colonizer and the glorious liberator/occupier, the Japs, is well defined in Henk Hovinga his book “ Eindstation Pakanbaroe 1943-1945” (The railroad of Death thru Sumatra), in which he described the cruel, merciless behavior of the murderous Japanese masters against their Asian brown brothers, the Romusha’s ( hired laborers).
Beside the original native island residents of Sumatra, also all the imported Asians from the other islands fell under the regime of the Showa Tenno (Emperor of Japan).
In these particular areas that were ruled by the Japanese Kenpeitai (Japan’s secret military police and counter-espionage service) about 95% of their brown brothers, who were forced to hard labor, were executed or died by starvation, sickness, torture or a combination of the above that put them to death.

Thanks to the quick effect of the American A-bombs on Japan (on Aug. 6 & 9, 1945) some of these Indonesian slaves survived. Between 50% and 60% of the political prisoners of the Gunseibukan (Special trained Japanese forces) died in captivity, mostly as a result of the prior mentioned cruel methods applied by the Tokko-experts and the follow-up treatment of native prison staff.
The total number could not exactly be determined, but the individual and collective graves in the Sumatran places Bangkinang, Fort de Kock (Bukittinggi), Fort van der Capellen, Goeroenlawas, Padang, Padangpandjang, Painan, Soegaipenoeh and Tandjoeng Gadai (Gadoet) give numbers between 1300 and 1500.

Both the local and imported remusha’s, who were forced to work as diggers and build tunnels on the construction site Lobang Jepang in Fort de Kock (today called Bukittinggi), to protect the Japanese, have the largest percentage rate of human lives lost, namely all the 4,000 men lost their lives.

On October 4 and 7, 1943, 30 men, who were in the prison the Boei-Muara for more than a month, were taken out by some people of the Tokko (special higher police known of their brutality), who were accompanied by Japanese soldiers in a truck. The Japs shouting commands and beat the prisoners into the trucks. In the truck each Dutch prisoner got a bag over their head and taken to the MV-House, Padang, a collection of buildings with the central location of the Tokko. They had no idea what awaited.

Several of these Ombilin-men were fathers and their children were also in prison. Suddenly from one day to the next their lives were disturbed, when their fathers, under false pretenses, were roughly carried away with a last small hope: “We fetch you as soon as possible”. These children waited almost a year for father his promise. In that same year the prison had to be cleared and in the middle of the night the prisoners, adult and children with their little luggage, were ordered to mars to the station under loud cheers of the pro-Japanese Indonesians and loudly screaming women/mothers of the women concentration camp, that these prisoners past. In black-out wagons and open trucks many kilometers into the Sumatran jungle and were dropped on an area of dry sheds of an abandoned rubber plantation; Bangkinang.  

The group prisoners consisted of three Mining-Engineers with Phd, 17 Mining-Design Engineers, two Electrical Engineers, a warehouse Manager, and 2 others. All personnel from the OSM (Ombilin Coal Mining Company in Sawah Lunto). The group was supplemented with 5 men from European and Moluccan descent.

Eddie Geenen, my dad before word war two

Mother Claire E. Geenen-Chevalier

The following men from the Mining Company in Sawah Lunto were:
W. van Ameyden van Duyn, L.P. Apitule, C.R. Brouwer von Gonzenbach, E.J.A. Cosijn, H.C. van Don, B. Filet, C.J. Foss, E. Geenen (my dad), W.C. Goldman, O. Hisgen, J.H.G. Keim, G.
Keller, F. Kretzer, F.J. Keuskamp, W.J.R. Lanzing, F. Maidman, C.D.J. Marges, A.W.F. Molensky, F.A. van Ommen, J.A. van Ommen, C. H. van Raalten, A. Schlameisen, J.J. Thenu, F. Urban,
A. Uyleman Anthonijs (my oncle) and two others unknown by name.

Gerdy (Meity), parents and brothers; Family Uijleman Anthonijs

Upon arrival they were rid of their baggage and handcuffed. Then they were ordered to sit on the ground with legs crossed, dead silent and with the eyes facing to the ground. Any form of communication was prohibited or honored with disproportionate painful beating. In this position they had to wait their turn. That means that each one will be interrogated by the Japanese Tokko-lieutenants Sugibayashi and Miyauchi, the Tokko-Watari Tsurukichi and gunzo’s Yamashita and the Indonesian interpreters Bakri, Sjafei, Hartin and many others.
Such a trial consisted mainly with the use of the hand, fist, whip, a bullwhip, chair or a part of it, a piece of wood, rope or electrical cable, or a special constructed instrument to beat the political prisoner, who was enthralled as a precaution. This special constructed instrument could be a whip made from steel wire or spiked rattan, split at the top into quarters with nails on the inside to help stripped of the victim his cloth and skin from his back.
Intentionally or not, but when the victim during the beating accidentally fell to the ground, the Japanese interrogators and/or their Indonesian aides  started kicking or jumping, preferable at vulnerable spots of the body to increase the pain and intentionally made him aware of his injuries.
Many were forced to kneel during the interrogations with a piece of wood in the bend of the knees. After a while the person are not able to withstand it and started lowering his body. This weight of his body cause an abnormal force of pain to his own knees. The high pain level of injuries created by fire was obviously not left untapped.
Mostly were done in combination with the kicking through burning cigarettes, candles, oil lanterns, or red hot metal to create sear- or fire- wounds.
Also the excruciating operation by the application of electricity was not unknown; the vulnerable hanging position was almost perfunctory applied, often with preference for legs first and body up site down.
The fantasies of these Japanese and Indonesian torturers were infinite. These tortures lasted at least 10 days to prejudice the trial and sometimes they added more time as a favor. One had to be unobtrusive to the created rules. And that was hard. It is impossible not to respond to events in the immediate vicinity, especially when an acquaintance of family member received the favorable treatment from these tortures.
Because each victim had to look constantly to the ground, his vision can be eliminated, but not hearing or smell, which is much more difficult, if not impossible. The expert Japanese tortures applied to all means to get the desired information. There were also Indonesian Pembantu’s (helpers) as assistants. They were the indigenous candidate of Kenpeitai’s (Japan’s secret military police and counter-espionage service). Their tasks were to distribute the scarce food, removing dirt and disposal of the dead bodies. But ordered also other work, work involving all possible acts of pain and humiliations vis-à-vis third parties.

In the month October of 1943 of the approximately 150 men, who were found guilty (of what?) and who were convicted to imprisonment (15 years), 60% died within 2 years.
The condemned group of 30 men, my father Eddie Geenen was one of them, were almost one year later transferred to the men’s Japanese concentration camp in Bangkinang, a place located inland in a jungle of rubber trees.
But what was the reason, that suddenly these heavily tortured prisoners were transported to Bangkinang. One could only guess, but probably it was the following cause. The wife of the Japanese captain in charge of the Bangkinang camps became ill and needed an appendicitis surgery. One of the prisoners in this camp was doctor Vis, before doctor in Sawah Lunto and of the staff of the Ombilin mines, who was known as a good surgeon.
After the surgery the same captain ordered his men to hunt for some wild animals, tiger and wild pigs, to give the meat to the prisoners. Shortly afterwards the tortured Ombilin Mine survivors, though with years of prison sentences, arrived in Bangkinang.
After the war (Aug. 15, 1945) on September 1, 1945, 14 men came out alive out of several prison camps. While they all got medical treatment, 2 more died within 2 months.

Graveyard stone, located in Tanah Abang, Jakarta, bones have been removed

Graveyard stone of Eddie Geenen, which is located in Jakarta; his bones are gone!

Afterword: My father Eddie Geenen, a very sick men in bad condition, and his family were transferred with the passenger ship, the Sibajak, to Batavia (today Jakarta) to be nursed in CBZ-hospital. Much later my mother told me, that my dad has also been castrated during the Japanese torture. Dad died in that hospital to pleurisy and blood poisoning on August 18, 1948.

After the war the allied courts accused the Japanese torturers of the Tokko and the Kenpeitai of the following inhumane acts on their victims.

  1. Continuously and prolonged beating with sticks, rods, bullwhips, bludgeons, bats specially made for that purpose, horsewhips made of steel wire or electrical wire.
  2. Using jujitsu on the prisoners
  3. Use of burning cigarettes or open flames on bodies
  4. Using several forms of waterboarding and beating at the same time
  5. The use of electrical wires on the most sensitive body parts, which has been wetted
  6. Creating open wounds on the whole body
  7. The body with hands and feet tied to the back and in between a peg was stabbed, hung on two support points
  8. Women bodies with their hands and feet tied to their back and in between a peg was stabbed, while hanging on two supporting points, were raped by the Japs.
  9. On purpose dropping the hanging bodies from a certain height to the stone floor.
  10. With heavy shoes and boots jumping on several parts of the body
  11. Sticking needles under the nails
  12. Sticking pencils between the fingers, squeezing them together and rotate the pencils
  13. Kneeling on the sharp edges of triangular beams placed at the level of the knees and on the transition from the shins to the feet. At the same time they place a shelf over the calves and the Kenpeitai started standing and jumping on it.
  14. Prisoners for days standing in the burning sun without water and food
  15. Hanging on the legs with heads down
  16. Beating the hands with an iron rod
  17. Deliberate denial of food, water, medicines and medical assistance
  18. Locking up prisoners for days in overcrowded rooms preventing the bodies from moving and stretching

The exercise of the systematic torture and terror by the Nips had often cause death or caused grievous bodily or mental harm and caused the arrested victims hard physical and mental suffering.

Collected data included:
The book KURA! By Lou Lanzing
Mannenkamp Padang en Bangkinang (Sumatra’s westkust) by H. van den Bos
Personal info from Mr. W. Keller, now 90 years and living in the Netherlands

 

 

 

 

Ze waren erger dan beesten

Sumatra
Voorwoord: De Nederlandse kolonialen in het voormalig Nederlands-Indië mochten dan door een deel van de in het vaderland verblijvende Nederlanders als onderdrukkers worden gekwalificeerd, die kwalificatie viel verreweg in het niet vergeleken bij het optreden van de Japanse bevrijders.
Het wellicht opvallendste mentaliteitsverschil tussen de oude kolonisator en de glorieuze bevrijder, de Nip, is het treffendst omschreven in Henk Hovinga zijn boek “Eindstation Pakanbaroe 1943-1945”, waarin hij de wrede, onbarmhartige gedrag van de moordende Japanse meesters ten opzichte van hun bruine Aziatische bruine broeders de romusha’s, beschrijft.
“Naast de originele eilandbewoners hebben alle import-Sumatranen het onder het regime van de Showa Tenno nogal te verduren gekregen.
In het betrokken gebied werd ongeveer 95% van de door de Kempeitai behandelden geëxecuteerd of door uithongering, marteling of een combinatie ervan ter dood gebracht. Dankzij het snelle effect van de A-bommen op Japan bleef er zowaar nog een aantal van hen in leven.
Tussen de 50% en 60% van de door de Gunseibukan gevangengehouden politieke gevangenen stierf in de daarvoor gebruikte strafgevangenissen, merendeels als gevolg van de voorafgaand toegepaste verhoormethoden door de Tokko-experts en de vervolgbehandeling van inheems gevangenispersoneel”.

Het totale aantal doden is niet exact vast te stellen, maar de individuele en verzamelgraven in de Sumatraanse plaatsen Bandarboeat, Bangkinang, Fort de Kock, Fort van der Capellen, Goeroenlawas, Padang, Padangpandjang, Painan, Soegaipenoeh en Tandjoeng Gadai (Gadoet) geven een aantal van tussen de 1300 en 1500. De lokale en aangevoerde inheemse romusha’s hebben als gravers bij de aanleg van de tunnels in Fort de Kock, Lobang Jepang, het grootste percentage aan mensenlevens verloren, namelijk 100%; en dat waren omstreeks 4000 man.

Op 4 en 7 oktober 1943 werden 30 mannen uit de Boei – Moeara gevangenis, die daar sinds 3 september 1943 gevangen zaten, door een paar figuren van de Tokko gehaald, die vergezeld waren van een eenheid Japanse soldaten met twee vrachtwagens. Ze werden op een vrachtauto geschreeuwd, kregen een jutezak over het hoofd en werden naar het MV-huis, Padang, het verzamelpand van de Tokko, gebracht. Zij hadden geen flauw idee wat het te wachten stonden.
Diverse van deze Ombilin-mannen waren vaders en hun kinderen zaten bij hun in het gevang. De rust werd van de ene dag op de andere verstoord door dat Pa onder valse voorwendselen van de Jap werd weggevoerd met de laatste hoop:”Wij halen jullie zo gauw mogelijk op”. Bijna een jaar lang vroegen deze kinderen waar Pa met zijn belofte bleef. In dat jaar werd de gevangenis ontruimd en met het weinige bagage midden in de nacht werden de gevangenen, mannen en kinderen, op mars gezet naar het station onder luid gejoel van de nu pro-Japanse Indonesiers en luidkeels gillende vrouwen van het vrouwenkamp waar ze langs kwamen. In geblindeerde wagons en open vrachtwagens kilometersver het Sumatraans oerwoud in en gedropt op een terrein van droogloodsen van een verlaten rubber plantage; Bangkinang.

Van daaruit zagen deze jongens de overlevenden voorbij trekken van Nederlandse/Engelse krijgsgevangenen naar hun nieuwe verschrikkingsoord “de Pakan Baroe spoorweg”. In het laatste oorlogsjaar (1945) zagen enkele jongens hun zwaar mishandelde/getraumatiseerde vaders terug in dit oord Bangkinang en kregen te horen wat hun en mede Ombilin mensen was overkomen na hun vertrek uit de Padangse gevangenis dat een hel was van vernedering en mishandeling, zoals hier beneden beschreven.
Maar wat was de reden, dat deze zwaar gemartelde Japanse gevangenen plotseling naar Bangkinang werden getransporteerd. Men kon het alleen maar raden, maar waarschijnlijk was het volgende de oorzaak. De echtgenote van de Japanse commandant van Bangkinang werd ziek en moest direct geopereerd worden aan een blindedarm ontsteking. Een van de gevangenen in dit kamp was dokter Vis, voordien arts in Sawah Lunto en van het personeel van de Ombilin mijnen, die bekend stond als een goede chirurg. Tijdens de operatie werd er ook gejaagd op wild en kregen de kamp gevangen vlees (tijger, zwijnen) te eten.
Vlak daarna kwamen de gemartelde overlevenden, wel met jarenlange gevangenisstraffen, in Bangkinang aan.

Deze groep mannen bestond uit drie mijningenieurs, zeventien mijnbouwkundigen, twee elektrotechnici, de chef magazijnen, en twee anderen, allen van de OSM (Ombilin Steenkool Mijnen te Sawah Lunto), aangevuld met vijf uit Padang afkomstige schier willekeurige Europese en Molukse jongemannen.

Eddie Geenen voor de oorlog

De volgende mannen uit Sawah Lunto waren:
W. van Ameyden van Duyn, L.P. Apitule, C.R. Brouwer von Gonzenbach, E.J.A. Cosijn, H.C. van Don, B. Filet, C.J. Foss, E. Geenen (mijn vader), W.C. Goldman, O. Hisgen, J.H.G. Keim, G. Keller, F. Kretzer, F.J. Keuskamp, W.J.R. Lanzing, F. Maidman, C.D.J. Marges, A.W.F. Molensky, F.A. van Ommen, J.A. van Ommen, C. H. van Raalten, A. Schlameisen, J.J. Thenu, F. Urban, A. Uyleman Anthonijs (particulier archief) en nog twee personen.

Bij binnenkomst werden ze van hun bagage afgeholpen en geboeid. Daarna kregen ze een zitplaats op de grond in de toneelzaal aangewezen, waar zij met gekruiste benen doodstil en met de ogen naar de grond gericht moesten blijven zitten. Iedere vorm van onderlinge communicatie was op straffe van buitenproportioneel slaag verboden. In deze houding moesten zij hun beurt afwachten. Deze beurt hield in dat men door de Japanse Tokko-luitenants Sugibayashi en Miyauchi, de Tokko-gunzo’s Watari Tsurukichi en Yamashita en de Indonesische tolken Bakri, Sjafei, Hartin en nog anderen zou worden “verhoord”.

Zo’n verhoor bestond hoofdzakelijk uit het met de hand, vuist, zweep, bullenpees, stoel of delen van, een eind hout, touw of elektriciteitskabel dan wel een speciaal ervoor geconstrueerd slaginstrument inslaan op de gewenste politieke gevangene, die wel uit voorzorg geboeid was.
Een speciaal voor het doel geconstrueerd slaginstrument kon zijn een zweep van staaldraad of de “spiked rattan”, een in vieren gespleten eind rotan voorzien van van binnenuit aangebrachte nageltjes waarmee het slachtoffer van kleding en huid ontdaan kan worden.
Wanneer het slachtoffer al dan niet met opzet, op de grond kwam te liggen werd door schoppen of springen, liefst kwetsbare plekken van het lichaam de pijn bewust verhoogd en werden blessures met opzet aangebracht.
Velen werden tijdens de ondervraging gedwongen te knielen met een stuk hout in hun knieholten. Lang genoeg in deze houding zakt men vanzelf terug zodat door eigen gewicht abnormale kracht op de knieën werd uitgeoefend en men zichzelf pijnigde, tenzij men rechtop bleef. Het hoge pijngehalte van brandletsel werd vanzelfsprekend niet onbenut gelaten.

Veelal werden in combinatie met het bovenvermelde slag- en schopwerk door middel van brandende sigaretten, kaarsen, olielantaarns, of roodgloeiend metaal schroei- of brand- wonden aangebracht.
Ook de martelende werking door de toepassing van elektriciteit was niet onbekend; de kwetsbare hangende positie werd bijna plichtmatig toegepast, vaak met voorkeur voor omgekeerde ophanging.
De fantasieën van deze Japanse en Indonesische beulen waren oneindig.
Minstens tien dagen duurde dit gebeul en gezeul tot aan de berechting.

Men moest zich wel onopvallend aan de regels houden. Dat was moeilijk. Het is onmogelijk niet te reageren op gebeurtenissen in de directe omgeving, vooral wanneer bekenden intens onder handen worden genomen. Doordat men constant naar de grond moest kijken kon men visie meer of minder uitbannen, maar gehoor of reuk buiten werking stellen is veel moeilijker, zo niet onmogelijk.
De Japanse martelkundigen pasten alle middelen toe om aan de gewenste informatie te komen.
Er liepen ook ter assistentie pembantu’s (helpers) in de gevangenis rond. Deze waren inheemse kandidaat-Kempei’s. Hun taken waren het rondbrengen van het schaarse voedsel, het verwijderen van vuil en het afvoeren van ontzielde lichamen.

Maar hen werd ook wel ander werk opgedragen en daarbij waren alle denkbare handelingen van pijn en vernedering ten aanzien van derden niet uitgesloten.

Van de ongeveer 150 in oktober 1943 te Padang tot lange gevangenisstraf (15 jaar) veroordeelden stierf binnen 2 jaar omstreeks 60%.

De groep veroordeelden waar mijn vader Eddie Geenen toebehoorde werden uiteindelijk bijna een jaar later overgebracht naar het mannenkamp in Bangkinang.
Veertien van de dertig man kwamen op 1 september 1945 nog levend uit de diverse gevangenissen, twee van hen stierven binnen twee maanden, terwijl de anderen nog op tijd konden worden opgevangen.

Nawoord: Mijn vader Eddie Geenen werd met zijn gezin in zeer zieke toestand met de Sibajak naar het toenmalige Batavia (Jakarta) gebracht om verpleegd te worden in het CBZ ziekenhuis. Hij overleed in het ziekenhuis aan pleuritis en bloedvergiftiging op 18 augustus 1948. Moeder vertelde mij later dat pa ook gecastreerd was geworden.

Grafsteen Pappa Eddie Geenen


De Japanse beulen van de Kempeitai werden na de oorlog beschuldigd van de volgende inhumane handelingen op hun slachtoffers, zowel de Indonesiërs als de Indo-Nederlanders en alle anderen:

  1. Het onophoudelijk en langdurig slaan met stokken, staven, bullenpezen, ploertendoders, knuppels, speciaal voor dat doel vervaardigde karwatsen (touwwerk of staal – of elektriciteitsdraad)
  2. Het tegen de grond werpen door toepassing van jujitsu-grepen
  3. Het met brandende sigaretten, of met open vlam aanbrengen van brandwonden
  4. Het laten ondergaan van diverse vormen van de waterkuur met flankerende mishandelingen
  5. Het op de meest gevoelige plaatsen van het vooraf nat gemaakte lichaam onder stroom zetten
  6. Het op welke wijze dan ook verwondingen op het lichaam aanbrengen
  7. Het lichaam met handen en voeten aan de rugzijde gebonden en waartussen een draagstok gestoken werd, aan twee steunpunten op te hangen
  8. Indien vrouw, in deze toestand te verkrachten
  9. het met opzet van grote hoogte te laten vallen
  10. het met zwaar geschoeide voeten springen op verschillende delen van het lichaam
  11. het steken van naalden onder de nagels
  12. het steken van potloden tussen de vingers, deze samenknijpen en vervolgens de potloden te draaien
  13. het laten knielen op de scherpe kanten van driehoekige balken geplaatst ter hoogte van de knieën en op de overgang van de schenen naar de voeten, terwijl op de plank over de kuiten geplaatst kempei’s gingen staan of springen
  14. het dagenlang zonder eten of drinken in de zon of elders laten staan
  15. het aan de benen ophangen met het hoofd omlaag
  16. het met een ijzeren staaf op de handen slaan
  17. het opzettelijk ontzeggen van voedsel, drinken, medicijnen of medische hulp
  18. het dagenlang in overvolle lokalen opsluiten, zodanig dat het onmogelijk was het lichaam uit te strekken.

Het uitoefenen van deze systematische terreur en folteringen door de Nips had veelal de dood tot gevolg of veroorzaakte zwaar lichamelijk of geestelijk letsel en leverde de gevangenen zwaar lichamelijk en geestelijk lijden.

Gegevens o.a. van het boek KURA! van Lou Lanzing, Mannenkampen Padang en Bangkinang (Sumatra’s westkust) van H. van den Bos en ook van de heer W. Keller.

George Wilhelm (Bo) Keller

De Levensloop van een Indisch Nederlander
Geschreven door Menke de Groot
Aangepast door Ron Geenen aan zijn web

George Wilhem (Bo) Keller

Vroege jaren

George Wilhelm (Bo) Keller (Sawah-Lunto, 6 september 1928) werd op Sumatra geboren als zoon van Gerrit Keller, mijnopzichter bij de Ombilinkolenmijn. Deze mijn, in 1868 ontdekt door mijningenieur W.H. de Greve, lag in een afgelegen gebied van de Padangse Bovenlanden (Sumatra’s Westkust). De mijn werd bij wet van 28 december 1891 van staatswege geëxploiteerd. Gerrit Keller was een der weesjongens van Sumatra’s Westkust geweest, opgegroeid bij de Paters van Tilburg.

Ombilin Steenkoolmijn in Sawahlunto

Keller werd al jong naar zijn grootouders gezonden, waar hij opgroeide in een kampong. Toen hij in de derde klas van de lagere school zat werd hij teruggestuurd naar zijn ouders. Dat was een enorme overgang voor hem omdat hij van het vrije leven in de kampong terecht kwam in een streng Katholiek gezin, dat woonde in een stenen huis.

Niet lang hierna brak in Europa de Tweede Wereldoorlog uit en werd het moederland, Nederland, bezet. Deze gebeurtenissen leidden tot een enorme toename van patriottische, pro-Nederlandse, gevoelens in Indië.
Japanse bezetting

Als jonge jongen van 13 jaar aanschouwde Keller de restanten van het verslagen Engelse leger en het binnentrekken van van de Japanse overwinnaar in zijn geboorteplaats op Midden-Sumatra.

Toen de Japanners Nederlands-Indië begin 1942 veroverden maakte men de belangrijkste apparatuur van de Ombilinmijn onklaar door deze in het water af te laten zinken. Hierop werden veel mensen gearresteerd en in gijzeling genomen door de Japanners, waaronder ook de jonge Bo Keller.  Nadat hij echter, tot genoegen van zijn belagers, tot drie maal toe Banzai Nippon had geroepen liet men hem gaan.

Pakan Baru Herdenkingsteen

Intussen leed het gezin Keller armoede omdat de Ombilinmijn buiten werking was gesteld. Een poging om dan maar een fiets te verkopen leed schipbreuk omdat alle bezit nu eigendom was geworden van de Japanners. Korte tijd later werd Keller junior in een geblindeerde trein afgevoerd.

De periode tot zijn zeventiende levensjaar en het einde van de oorlog bracht hij door in diverse vrouwen- en mannenkampen, met als “tussendoortje” een eenjarig verblijf in de gevangenis van Padang. Ook in deze tijd werd hij door de Japanners gedwongen mee te graven aan een massagraf, dat in eerste instantie ook voor hem bestemd leek. De bombardementen van Hiroshima en Nagasaki kwamen maar net op tijd.
De Bersiapperiode: de Olo-affaire

Na de bevrijding van Nederlands-Indië kwam er geen rust maar begonnen op grote schaal moordpartijen plaats te vinden; Indo’s en Nederlanders werden zonder aanziens des persoon afgeslacht door bruut optredende bendes nationalisten, hiertoe eerder getraind door de Japanners. Een van de gelegenheden waarbij Keller veel familieleden verloor was de Bersiap-moordpartij op 18 november 1945 te Djalan Olo te Padang.

Monument van de Birma Spoorweg

Een van de (waarschijnlijke) redenen van de slachting aan de Olostraat 27 was dat de daders hoopten de sleutels die toegang gaven tot de Ombilinmijnen te vinden. Tijdens de verschrikkelijke gebeurtenissen werd het huis aan de Olo straat in brand gestoken. Tientallen mannen, vrouwen en kinderen werden gedwongen een grote, rechthoekige kuil te graven. Hierna werd hun keel doorgesneden en werden de lijken in de kuil gegooid. Een aantal jonge meisjes werd verkracht, de borsten afgesneden en hierna alsnog vermoord.

De grootvader van Keller werd tijdens de Bersiap periode elders op Java vermoord.
Politionele Acties

Keller trad, mede door al deze gebeurtenissen, al snel in militaire dienst bij het KNIL, waar zijn vader in middels benoemd was tot instructeur. Hij was echter nog te jong en werd weggezonden. Op 11 september 1946 verbond hij zich als vrijwilliger te Padang voor een jaar als vrijwilliger aan het KNIL. In de rang van soldaat der tweede klasse werd hij aldus als rekruut geplaatst bij het Depot Compagnie te Padang. Aldaar was hij een van de weinige soldaten met een Europese achtergrond.

Militaire staat van dienst

Op 5 november 1946 werd Keller overgeplaatst bij het Centraal Depot te Medan.  Met ingang van 3 september 1947 werd hij geplaatst bij het zesde Bataljon Infanterie en op 8 januari 1948 bevorderd tot soldaat der eerste klasse. Tijdens de Eerste Politionele Actie was Keller, onder overste Maris, met het zesde bataljon, actief op Noord-Sumatra.

Op 8 maart 1948 ging Keller, ter nadere indeling, over bij het Territoriale tevens Troepencommando Riouw en op 16 juli 1948 werd hij ingedeeld bij het tweede bataljon infanterie te Cheribon. Op 10 augustus 1948 ging hij over bij het Plaatselijk Militair Commando aldaar en wat later dat jaar werd hij geplaatst op de Infanterie Kaderschool te Tjimahi. Vlak voor de Tweede Politionele Actie begon vond de plaatsing bij het tweede bataljon infanterie plaats.

Deze periode van strijd was moeilijk voor Keller omdat hij zich, tijdens de Tweede Politionele Actie, min of meer gedwongen voelde tegen zijn eigen mensen te vechten. Dat was omdat het gevechtsterrein zich toen bevond in de geboortestreek van Keller.
Naar Nieuw-Guinea

Na de Politionele Acties werd Keller met ingang van 7 april 1950 overgeplaatst bij het Centraal Doorgangskamp te Batavia en met ingang van 24 juli 1950 verrichtte hij tijdelijke dienst bij de Koninklijke Landmacht. Twee dagen later werd hij, in verband met de reorganisatie van het KNIL na de soevereiniteitsoverdracht, eervol uit de militaire dienst van het KNIL ontslagen.

M.S. Waterman

Deze soevereiniteitsoverdracht had op 27 december 1949 plaatsgevonden. Alle Indo’s binnen het KNIL waren door de Nederlandse regering voorbestemd voor het Tentara Nasional Indonesia (TNI), het Indonesische Nationale leger. Deze lotsbestemming vernam Keller in Batavia, toen hij en andere militairen door Hollandse officieren tijdens een bijeenkomst hieromtrent werden voorgelicht. Er brak bijna een massale vechtpartij uit toen de altijd zeer loyaal gebleven KNIL-militairen van deze discutabele beslissing van de Nederlandse overheid kennis namen.

Uiteindelijk maakte generaal R.C. Luchsinger een einde aan de zeer dreigende situatie door mede te delen dat de KNIL-militairen naar Nieuw-Guinea zouden worden gezonden. De manschappen (2.000 mannen, vrouwen en kinderen, die daarnaast kippen, geiten en hak- en kapmateriaal) werden naar de Waterman gedirigeerd, waar zij hun wapens, die zij eerder niet hadden willen afgeven, in de riolen aldaar verstopten.  Aldus werd omstreeks 2.000 man naar Nieuw Guinea verscheept, waar hen een bestaan als kolonist zou wachten. Keller zelf kwam te wonen in Manokwari, waar hij RMWO Mauritz Christiaan Kokkelink ontmoette. Jaren later zou hij op Bronbeek met de nalatenschap van Kokkelink te maken krijgen.
De strijd in Korea

Keller werd met ingang van 26 juli 1950 bij het Regiment Van Heutsz als vrijwilliger voor onbepaalde tijd bij de Koninklijke Landmacht aangenomen en tewerk gesteld bij de Landmacht op Nieuw-Guinea. Met ingang van 16 augustus 1951 werd hij ontheven van deze tewerkstelling en ingedeeld bij het Nederlands Detachement Verenigde Naties, dat op die datum per vliegtuig vanuit Biak via Japan naar Puaan vertrok, waar het op 23 augustus aankwam.

Heuvel in Korea

Aldaar werd Keller tijdelijk, met ingang van 15 oktober 1951, benoemd tot korporaal. Tijdens een gevecht op 18 februari 1952 raakte hij (niet ernstig) gewond. Een paar maanden later, 6 juli 1952, vertrok Keller per Generaal le Roy Eltinge naar Japan, vanwaar hij per vliegtuig terugkeerde naar Nieuw-Guinea. Op 16 juli 1952 werd hij eervol ontheven van zijn tewerkstelling bij het Nederlandse Detachement Verenigde Naties en met ingang van die datum tewerk gesteld bij de landmacht op Nieuw-Guinea.
Werkzaamheden in Nederland

Keller werd met ingang van 21 februari 1954 ontheven van zijn tewerkstelling bij de Landmacht Nieuw-Guinea en vertrok per vliegtuig naar Nederland, waar hij werd opgevangen in de paardenstal in de legerplaats te Oldebroek. In de rang van soldaat der eerste klasse werd hij geplaatst bij het Bewakingskorps Koninklijke Landmacht (24 maart 1954). Met ingang van 5 november van dat jaar volgde de bevordering tot korporaal.

Brief van Keller aan de Koningin

Begin januari 1955 ging Keller over naar het Regiment van Heutsz, waar hij werd ingedeeld bij het twaalfde regiment. Enige jaren later deed hij de onderofficierenschool om opgeleid te worden voor de rang van sergeant der infanterie (1957) en in 1958 volgde een detachering bij de Opleidingsschool voor administratief kader. Pas op 8 augustus 1959 verkreeg hij bij wet de “hoedanigheid van Nederlander”.
Nieuw-Guinea en latere loopbaan

In mei 1962 keerde Keller naar Nieuw-Guinea terug, waar hij met ingang van 1 juni 1962 benoemd werd tot pelotonssergeant. Dat was wegens de militaire confrontatie in West-Papoea.  In deze functie bleef hij werkzaam tot november van dat jaar, toen hij terugkeerde naar Nederland, waar hij op 4 november 1962 aankwam. In de loop van de jaren die volgden werd hij diverse malen overgeplaatst en volgde verschillende opleidingen. Hij nam verder onder meer deel aan de parate- en wachtdiensten in Nederland en Duitsland.

Keller verliet de militaire dienst in 1983 in de rang van adjudant-onderofficier.
Gids op Bronbeek

Keller was gedurende vele jaren na zijn pensionering als vrijwilliger werkzaam als gids van Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek. In 2010/2011 zorgde hij er persoonlijk voor dat de Kokkelink-vlag, symbool voor het verzetswerk van de groep Kokkelink tijdens de bezetting van Nieuw-Guinea door Japan, een meer eervolle plaats, in een eigen vitrine, in de permanente tentoonstelling “Het verhaal van Indië” kreeg.

Bo Keller notities rondleiding Bronbeek

Hij heeft in de loop der jaren, helaas met wisselend succes, bij de collectiebeheerders van Bronbeek, steeds met argumenten en feiten onderbouwd, vasthoudend en volhardend gewezen op ergerlijke fouten en onjuistheden in de opstellingen.

Wat moet Nederland trots zijn op deze man, die zowel in de Oost, als op Nieuw-Guinea, op Korea, in Nederland, maar ook na zijn pensionering, de naam van ons leger hoog hield. Die zelfs nu hij de tachtig ver gepasseerd is de vinger aan de pols van de presentatie daarvan op Bronbeek en elders houdt. Die ook digitaal steeds een belangrijke verdediger van onze militaire eer is. Hulde aan adjudant onderofficier bd. George Wilhelm Keller!


Decoraties (selectie)

Ereteken voor Orde en Vrede
Kruis voor Recht en Veiligheid met de gesp Korea (12 augustus 1952)
Koreaanse Oorlogsmedaille, toegekend door de Zuid-Koreaanse regering (7 november 1952)
United Nations Service Medal met de gesp Korea (15 december 1952)
Bronzen Medaille (25 december 1952)
Onderscheidingsteken verbonden aan de Koreaanse Presidential Unit Citation (24 maart 1954)
Nieuw-Guinea Herinneringskruis met gesp 1962 (1 oktober 1962)
Zilveren Medaille (11 september 1964)
Gouden Medaille (25 oktober 1974)

 

We are Indische Nederlanders, not Indonesians

Daan van Lent of the Dutch newspaper NRC.nl wrote on April 13, 2017 the following article:

“It must be right first time ‘
Wendelien of Oldenborgh represents the Netherlands next month at the Venice Biennale with the project “Cinema Olanda”. She made a new film.
“One of the subjects of that movie was about and I quote:”
—————— “A third story, the Indonesian migrants who came to the Netherlands after World War II. ”300,000 Eurasians and Moluccans. Now, in 2017, they seems to have been seamless integrated and have become almost pet immigrants. But they were not then. ”

Many “Indische Nederlanders” in the Netherlands and other parts of the world, like California are not please because of the constant stupidity and arrogant attitude shown by many Dutch people, especially those from the press and politicians.

Here below is the story written by Anneke van de Casteele on the same sickening topic.
The Dutch version from her hand
: http://annekevdcasteele.blogspot.nl/2017/03/wij-zijn-indische-nederlanders-geen.html

‘We are Indische Nederlanders, not Indonesians!’

Last Tuesday night, February 28, 2017, Dutch D66 democrat party leader Alexander Pechtold was one of the guests on TV talkshow ‘Pauw and Jinek’. We saw him verbally wipe out a competitor in the upcoming Dutch elections, because of his contradictory statements, rightly so. However, we also heard him make a mistake, which he later described on Twitter as ‘careless’. He referred to the group of approximately 1.7 million Indische Nederlanders (Dutch Indos) living in the Netherlands today, as ‘Indonesians’. The Dutch Indo community was in an uproar. Also rightly so.
Did I cringe when I heard it? You know me, so yes. Was I surprised? Well, no. Pechtold is not the first and certainly not the only one who calls us ‘Indonesians’ (or worse: Dutch Indians).
Is it Dutch ignorance? Well, that could be very well possible. Were it not that even Dutch Indos often make the same mistake, especially the younger generation often describes itself as ‘Indonesian’ or even uses both terms, carelessly. This is where education comes in.
Is it just an innocent slip of the tongue? A slip of the tongue could be easily forgiven. However, ‘innocent’ it certainly is not. With the use of only one single word, the largest and oldest group ‘Dutch with a migration background’, as it is called nowadays, is put into a box where it does not belong. For many Dutch Indos this ‘slip of the tongue’ has grave connotations.
After almost 75 years of our presence in the Netherlands, The Hague still does not see us. It is the well-known blind spot. They know full well that we are there, but they do not want to see it, for then they would obviously have to address the never fully realized restitution of justice for the Dutch Indo community. From us, they expect ‘silence’ and ‘assimilation’: the ancient misconception that The Hague should really have to get rid of after all this time.
Hey, what’s that? These Dutch Indos no longer remain silent. What the hell. They make themselves heard. “We are not Indonesians!” It was as if I heard my father speak out some 40 years ago, when an office worker of Civil Affairs, while renewing my Dad’s passport, stated that my Dad was born in Indonesia.
“I was born in the former Dutch East Indies, Madam, not in Indonesia.”
The blonde innocence itself behind the desk replied, “But that’s completely the same thing?” She was being a bit dumb, sorry Alex (Pechtold, not Willy).
What our democratic people’s representative does not realize – and anyone who makes the same mistake – is that that the one word ‘Indonesians’ is the whole reason that we Dutch Indos are here in this country and not in Indonesia.
I am not going to explain for the 1000th time what a ‘Indische Nederlander’ is. What I will do, is indicate why it is not an innocent slip of the tongue to refer to us as Indonesians, but an error, which holds a denial – and in public – of our existence, of our identity and our history, of our Dutch citizenship.
In a nutshell: to use the label ‘Indonesians’ is not only technically wrong, it is also laden. It rips open old wounds. Using this label ‘stands for’ the bersiap, the rapes and massacres, the revolution, the ‘sale guerre’ which the Netherlands led until 1949. It stands for the insults, threats, poverty, and unemployment due to the Indonesian government nationalizing Dutch companies.
It stands for fleeing to the country of the nationality stated in everyone’s passport, it meant forever leaving your native land, home and hearth. It stands for anxiety and trauma. It stands for the scandalous reception in the Netherlands, boarding houses, skyrocketing debts and the never heard war trauma, starting all over again from scratch.
It stands for the never materialized restitution of justice, such as the never paid KNIL wages and salaries (the back pay issue). It stands for the suffering of our parents and grandparents. It stands for forced assimilation, racism and discrimination.
So, For many Indische Nederlanders so very much is concealed in the ‘careless’ choice of words of Dutch politician Mr. Pechtold.
But perhaps even more important in Pechtold’s decision to call us Indonesians is the absence of the ‘Indisch’ (Dutch Indo) story in Dutch education. When I say ‘Indisch’, I mean Indisch. Our story needs to be told by us, not through the rose colored glasses with the white lenses, worn by The Hague. We are perfectly capable to tell our own story and we have been doing so for years and years. If you would have been paying attention, you would have seen it, Mr. Pechtold.

If Dutch education had not made us invisible, the Dutch people would have known their own country’s history, including Dutch colonial history. Then the Dutch – including Mr Pechtold – would have known who we are, why we are here and that we are not Indonesians.

Please Note: Dutch citizens with roots in the former Dutch East Indies have a large variety of ethnicities, far more than only the Indo-Europeans or Indos. The words ‘Indische Nederlanders’ or ‘Dutch Indos’ popped up extensively in the discussion and I used these for simplification.

Geplaatst door Anneke van de Casteele op 17:37 op haar blog

This article is placed with the permission from Anneke van de Casteele

 

Bersiap is een nooit erkend trauma

PAULA BRUNSVELD-VAN HULTEN is geboren in Surabaya, Indonesie en kwam in 1961 naar Nederland
29 november 2013 – De Volkskrant.

Nederlands-Indië
Dat nu, met grote wijsheid en betweterigheid achteraf, de moordende Indonesische vigilantes ‘vrijheidsstrijders’ worden genoemd, is onverteerbaar.

Bersiap: klaar staan… Een traumatische, zwarte herinnering voor oudere Indische Nederlanders, deze moordperiode op de blanda’s, de Nederlanders, kwetsbaar vlak na hun bevrijding in 1945 uit vier jaar honger en ellende in de jappenkampen. Indonesische vigilantes, opgehitste jongelui, overvielen en vermoordden zomaar, vaak ‘s nachts, Nederlanders met bamboe roentjing (bamboe spiesen) of ander wapentuig. Bij duizenden zijn ze vermoord, mannen, vrouwen, kinderen… ‘De kali was rood van het bloed, er dreven altijd wel lijken in, ook van kinderen, verschrikkelijk’, vertelden ook mijn ouders later aan hun kinderen. Waar we moord en brand over schreeuwen als het in Afrika of Azië gebeurt, daar doen wij hier koeltjes over. Sterker nog, dat de Nederlandse militairen toen hardhandig in actie kwamen tegen de desa’s en kampongs (de vigilantes waren altijd anoniem, net als de moslimfundamentalisten in Irak) is begrijpelijk, al is overschrijding van de grenzen van menselijkheid nooit goed te praten. Maar de heftigheid van sommige soldatenoptreden, gevoed door emoties als wraak en ontzetting over wat met eigen ogen was gezien, is begrijpelijk. Ook in deze oorlog – want dat was het – gebeurden over en weer verschrikkelijke dingen.

Voor de mensen die het hebben meegemaakt is het onverteerbaar dat wereldverbeteraars zonder historisch geheugen het Nederlandse optreden nu met betweterigheid en grote wijsheid achteraf afdoen als ‘oorlogsmisdaden’, de berichtgeving van toen betitelen als ‘propaganda’ en de moordende Indonesische vigilantes als ‘vrijheidsstrijders’. Ook is het onverteerbaar voor hun kinderen en kindskinderen, die dit als een nooit herkend en erkend trauma van hun ouders hebben meegekregen.

‘De moord op duizenden (Indische) Nederlanders in de Bersiaptijd is door Nederland altijd gelaten geaccepteerd, terwijl het zich het best laat omschrijven als volkerenmoord’, aldus de Amerikaanse historicus William H. Frederick in een interview op 18 november in Trouw. Hij spreekt van ‘postkoloniaal geheugenverlies’ van de Nederlandse autoriteiten.

Indonesië zit niet te wachten op al die zelfincriminatie door Nederland over zijn acties destijds, waarmee allerlei mensenrechtelijke claims worden gestimuleerd bij de lokale bevolking, die – zo blijkt na Rawagedeh – het smartengeld aan de enkele overlevenden op bevel van de dorpsoudste verdeelt onder de hele gemeenschap (niet onterecht, vind ik). Indonesië ziet de bui al hangen: al die nabestaanden van de Bersiap-genocide – zo noemt historicus Frederick die periode – gaan de Indonesische staat aanklagen.

Ik ben niet anti-Indonesië, integendeel. Het vrijheidsstreven en het succes van Indonesië met Soekarno als grote man, heb ik altijd bewonderd. Zo ben ik ook opgevoed.

Ik ben blank en blond, geboren in Surabaya op dag één van de Tweede Politionele Actie; mijn vader had moeite om naar het ziekenhuis te komen door de acties. Pas op mijn 13de, eind 1961, ben ik in Nederland gekomen. In de jaren vijftig had Soekarno verordonneerd dat Nederlanders moesten kiezen: vertrekken naar Nederland of blijven, maar dan Indonesisch staatsburger worden. Mijn ouders kozen voor het laatste, en ik wist niet beter dan dat Indonesië mijn land was. Ik zat ook op een Indonesische school, leerde en sprak daar Bahasa, zong op het schoolplein met alle kinderen het volkslied Indonesia Raja. Met Nederland had ik niets te maken, daar kwam de Bijenkorfbrochure voor Sinterklaas vandaan. Opa’s en oma’s waren in het jappenkamp gestorven.

Indonesië begon eind jaren vijftig met het terug claimen van Papoea Nieuw-Guinea, immers het ontbrekende deel van de archipel, dat ook door de Nederlandse kolonisator was bezet. In mijn ogen – ik was 11, 12 – was dat volkomen terecht en was Nederland de bad guy, die wilde blijven vasthouden. Luns, met zijn belachelijke snorretje, was de personificatie van dat foute Nederland voor mij en voor de rest van Indonesië. Wij stonden helemaal aan de Indonesische kant in ons gevoel.

Toch heeft dit conflict geleid tot ons vertrek uit Indonesië, het land waar ik dacht mijn hele leven te leven, naar dat koude, vijandige Nederland. Ik heb nog steeds begrip voor de vijandigheid van de bevolking tegen ons; we zagen er erg ‘blanda’ uit. Die vijandigheid nam bedreigende vormen aan, zowel fysiek als sociaal. Wij zijn uiteindelijk eind 1961 als spijtoptanten in Nederland gekomen.

Hier werd ik geconfronteerd met een heel ander beeld van dat conflict. Hier was Soekarno de grote boosdoener, Nederland de vermoorde onschuld. Ik heb daarvan voor het leven geleerd dat de waarheid zoals je die in de media en politiek ziet en hoort relatief is. Er zijn meer waarheden.

Dit geldt ook voor de oplaaiende discussie rond de Nederlandse oorlogsacties na de Tweede Wereldoorlog in Indonesië.

 

Robert’s Fermin Memoirs

Robert was born in the former colony The Dutch-Indies, today called Indonesia.  Between 3-1942 and 8-1945 the Japanese occupied the Dutch colony. On December 27, 1949 Indonesia became an independent country.
Here are his memoirs of the war period and few years after.

Robert Fermin’s memoirs

Mijn Verhaal – door Ad Fermin

Mijn verhaal over de Japanse bezetting van Nederlands-Indie gedurende 1942-1945 te vertellen aan leerlingen van  MO-scholen.
MIJN VERHAAL 2017 tekst-Ad Fermin

De Indische Kwestie

Peggy Stein is een actieve strijder voor de Indische zaak en heeft het volgende artikel op haar Blog geplaatst.

Beste politicus, ambtenaar en jurist,

Ik schrijf u namens mijn ouders en grootouders en namens de duizenden mensen die ik de afgelopen tijd heb gesproken in verband met de al 71 jaar slepende en onopgeloste ‘Indische Kwestie’ omtrent compensatie oorlogsschade én de ‘backpay’ van salarissen uit de oorlogsjaren Nederlands-Indië.

Nederlands-Indië: de onbetaalde rekening

Militair Tehuis Bronbeek

| Video | Defensie.nl

Militair tehuis Bronbeek

Deze film gaat over het leven in het Koninklijk Tehuis voor Oud-militairen en Museum Bronbeek in Arnhem. Het tehuis biedt ouderenzorg aan oud-militairen (veteranen) van de Nederlandse krijgsmacht en het Koninklijk Nederlands Indisch Leger. Het Mediacentrum Defensie won met deze film de eerste prijs op het 24e International Defence Film Festival in Bracciano in Italië.

De film is ingesproken in het Engels.
https://www.defensie.nl/actueel/videos/2014/11/18/militair-tehuis-bronbeek

Film News

http://BoudieRijksschroeff.nl
BOUDIE RIJKSSCHROEFF
A must see film Www.theamerindodream.com

The Hague Film Club (HAF) have given the documentary film www.theamerindodream.com in a competition the first price. The next round will be at a regional level. This will take place in the month of April 2017. Around 35 documentary movies will compete for a top spot.
But do not wait and watch the movie on your computer. Many of you will recognize your own experiences.
In the meantime you can also watch the movie made by Boudie Rijksschoeff called www.spijtoptanten.nl
This movie last about 30 minutes and has won the 1st price as a documentary movie last year 2016.

KNIL soldaat Rudy Uijleman Anthonijs

Het echte gebeuren:
http://myindoworld.com/de-overleving-van-knil-soldaat-rudy-uijleman-anthonijs/

Familie Uijleman Anthonijs met in het midden staande Rudy en rechts Meity Ungerer

Proloog:
Nog niet zo lang geleden vertelde ik Meity Ungerer en haar echtgenoot Daniel Ungerer over het liefde werk van luitenant kolonel b.d. Jacq. Z. Brijl, die alsnog een verdiende onderscheiding kan regelen voor hun overleden familielid, zijnde vader, oom en/of broer. Mijn nicht Meity Ungerer, haar moeder is een zus van mijn vader Eddie Geenen, vertelde mij toen het relaas van een van haar broers, Rudy Uijleman Anthonijs. Zij bleken alle benodigde informatie en een interview op papier in hun bezit te hebben. Rudy was een van de slachtoffers, waar nooit aandacht was besteed. Hij heeft o.a. de grootste scheepsramp, Japanse Junyo Maru, overleefd. Voordien ook de Molukken transporten.
Dezelfde dag heb ik een email met alle benodigde gegevens aan de heer Jacq. Brijl verzonden en binnen de kortste tijd kreeg ik een positief antwoord. En dit in een periode dat de heer Jacq brijl met enorme pijn, niet kon lopen en zelf medische hulp nodig had. Een paar weken geleden kreeg ik een telefoon van de Ungerer’s dat ze via de aangetekende post uit Nederland van het ministerie van Defensie een grote enveloppe hadden ontvangen, t.w. het Mobilisatie- Oorlogskruis, het Ereteken voor “Orde & Vrede” en het Demob. Insigne KNIL.

Rudy Uijleman Anthonijs:
Hij werd geboren op 21 oktober 1923 te Sawah Lunto, Sumatra geboren.
Hij werd op 12 december 1941 opgeroepen voor militaire dienst en ingedeeld bij het 1ste Infanterie Bataljon te Bandung, Java.
Hij werd op 8 maart 1942 krijgsgevangen op Cimahi, Java.
Hij werd op 25 april 1943 via Surabaya ingescheept naar Timor waar hij onder erbarmelijke omstandigheden en wrede Jappen slavenwerk moest verrichten bij de aanleg van vliegvelden.
Hij werd ruim een jaar later op transport gezet naar gevangenkamp Makassar buiten Batavia.
Hij werd uitverkoren om te voet en onder Japanse bewaking naar Tandjong Priok te gaan.
Hij werd op 12 september 1944 ingescheept en in een ruim gestopt van hellschip Junyo Maru voor transport naar de westkust van Sumatra.
Hij geraakte op 15 september 1944 in de baai van Benkoelen te water. Dit nadat de Junyo Maru door 2 torpedo’s van de onderzeeboot Tradewind was getroffen en zonk.
Hij werd na 3 dagen in zee te hebben rondgezwommen en hangend aan balken en lijken op 18 september 1944 opgepikt door een Japanse torpedojager.
Hij werd op 19 september 1944 in Emmahaven, Sumatra, van boord gehaald en per vrachtwagen vervoerd naar het militair hospitaal in Padang.
Hij werd een maand later naar Pakan Baru getransporteerd en aan het werk gezet bij de bouw van de beruchte 220 km lange dodenspoor dwars door moerasoerwoud en bergen.
Hij werd na de Japanse capitulatie bij het KNIL Infanterie Bewakingspeloton te Bangkinang ingelijfd.
Hij werd eind oktober 1945 overgeplaatst naar Padang.
Hij werd in januari 1946 op transport naar Batavia gezet en ingedeeld bij de 1ste depot te Djaga Monjet peloton onderdeel mitrailleur afdeling.
Hij werd overgeplaatst naar de Pau – Pel, B Divisie.
Hij werd overgeplaatst naar de Staf B. Divisie met toestemming opzending naar Nederland.
Hij heeft in 1946 en 1947 als militair deelgenomen aan de acties Pasar Minggoe, Depok, Tangerang, Balaradja, en omgeving Tjiandeer.
Hij heeft ook deelgenomen aan de politionele acties te Pekalongan, Pemalang, en omgeving Tegal gedurende periode 21 juli tot 4 augustus 1947.
Hij werd op 27 maart 1948 per m.s. Sloterdijk op transport naar Nederland gezet.
Hij werd in Nederland eervol ontslagen en op 22 april 1948 met groot verlof gezonden.

De overleving van KNIL soldaat Rudy Uijleman Anthonijs

Rudy Uijleman Anthonijs

Rudy Uijleman Anthonijs werd op 21 oktober 1923 te Sawah Lunto op West Sumatra geboren.
Door de dreigende oorlog werd ook Rudy opgeroepen en op 12 december 1941 trad hij in dienst bij het 1ste Infanterie Bataljon te Bandung. Na de aanslag op Pearl Harbor vielen de Jappen ook het voormalig Nederlands-Indië in januari 1941 binnen. Op 8 maart 1942 was de capitulatie van Bandung en omgeving een feit en Rudy Uijleman Anthonijs werd krijgsgevangene te Cimahi, Java.
Op 25 april 1943 werden duizenden Nederlanders, inclusief mijn persoon en Britse krijgsgevangenen in vijf schepen van Java naar de Zuid-Molukken en Timor overgebracht voor de aanleg van Japanse vliegvelden bij Liang op Ambon, Palao op Haroekoe, Amahei op Ceram en Maamere op Timor.
Met inbegrip van Britse gevangenen waren er totaal 6300 krijgsgevangenen. Door uiterst onmenselijk optreden van de Jappen werd dit Molukken transport en dwangarbeid bij de vliegvelden een groot drama. November 1943 zijn er van de krijgsgevangenen nog maar 2874 in leven. In totaal zijn 3426 krijgsgevangenen omgekomen door ziekte, uitputting of executie. Na voltooiing van het vliegveld bij Amahei werd de Ceram-groep in oktober 1943 overgebracht naar Haroekoe en samengevoegd met de Palao-groep. Toen ook het vliegveld van Palao in november 1943 klaar was, volgde vanaf begin december een reeks geallieerde luchtaanvallen waarbij onder de krijgsgevangenen slachtoffers vielen. De gecombineerde Ceram- en Haroekoe-groepen werden van november 1943 tot juli 1944 in fasen naar Ambon overgebracht, waar ze bij het vliegveld Liang en in enkele andere kampen (Roemahtigah, Waiame en Laha) werden ondergebracht. Eind november 1943 vertrok het eerste transport terug naar Java, bestaande uit ruim 1.100 zieken uit alle drie de groepen, verdeeld over twee schepen. Eén van de twee schepen werd onderweg door een Amerikaanse onderzeeboot getorpedeerd, waardoor alle 539 opvarende krijgsgevangenen om het leven kwamen. Op het andere schip stierven onderweg meer dan 100 man, zodat het transport bij aankomst in Surabaya slechts ongeveer 500 overlevenden telde.
In augustus en september 1944 vertrokken nog drie groepen naar Java. Van deze transporten kwamen omstreeks 380 gevangenen om het leven, o.a. doordat opnieuw een van de schepen door een Amerikaanse vliegtuig tot zinken werd gebracht. Begin oktober 1944 ging de laatste groep, waarbij ik hoorde, van ongeveer 450 man op weg naar Java, maar na een reis vol hindernissen strandden we op Celebes.
In een geïmproviseerd kamp op het eiland Moena in Zuidoost-Celebes stierven maar liefst 174 krijgsgevangenen door de slechte behandeling, geallieerde luchtaanvallen, honger, ziekte en uitputting. Na ruim een jaar moeten werken aan de aanleg van een vliegveld, werden we op transport gezet naar gevangenkamp “Makassar” buiten Batavia.

Nauwelijks bekomen van de ellende aldaar, werd ik voor de zoveelste keer uitgezocht om op transport te worden gesteld en met mij vele anderen.
Ook in de kampen heerste corruptie! Het waren steeds dezelfde die weg moesten. De afstand naar de haven Tandjong Priok werd te voet afgelegd. Het weinige dat je bezat, een etenspan plus lepel, een gehavend uniform ( van een dode geërfd) vormde geen belemmering wat gewicht betreft. Dit was anders voor diegenen die voor het eerst opstap gingen en alles meesjouwden wat ze maar konden dragen. Een half uur later waren de meesten een groot deel van hun spullen kwijt; onderweg achter gelaten, te zwaar om nog verder mee te nemen. Achterom ziende kon ik in de verte groepjes Indonesiërs waarnemen, die al kibbelend, zich over de spullen ontfermden.

Junyo Maru

Ruim een uur later kwamen wij in de haven aan. Het schip waar wij op moesten had de naam Junyo Maru. Met veel gevloek en geschop werden wij de loopplanken opgejaagd en toen wij aan dek waren moesten wij de ruimen in. Daar beneden stonden houten stellages langs de wanden en aan weerszijden van het midden was een houten verhoging aangebracht van twee verdiepingen waar Indonesische jongens als sardientjes in blik waren ondergebracht. Wij, krijgsgevangenen, dienden maar zelf een plaats te zoeken op een van de stellages. Spoedig was het ruim overvol. Je had geen ligplaats, daarvoor waren wij met te veel mensen opeen gepakt. Het enige wat je kon doen was zitten en afwachten. Boven je hoofd het gebonkt van kisten en balen goederen die op het dek werden gestapeld, geschreeuw in het Japans en het geratel van lieren.

Volgepakte ruimen met Japanse krijgsgevangenen

De hitte in het ruim was drukkend en de lucht zweterig en muf. Het gekakel van de romusha’s en het gedempte gepraat van de gevangenen deed me denken aan een verstoor bijennest. Ik voelde me rusteloos en vroeg me af waarheen wij weer zouden worden vervoerd. Ik dacht aan de vrienden die achter waren gebleven. Schertsend had ik hen voorspeld dat ik naakt in mijn geboorteland zou arriveren. Het eiland Sumatra. Het is nog uitgekomen ook!
Enige tijd later begon het schip te trillen, het teken van vertrek (12 september 1944). Een paar uur later deinde de boot op volle zee. Ik weet niet meer hoe lang wij destijds voeren, voordat het schip werd getorpedeerd. Wel weet ik nog, dat het in de middag was en dat het schip noordwaarts koerste.
Plotseling een daverende klap ergens in het voorschip. Wij keken elkaar aan. Op het dek, waar de rest van de gevangenen was ondergebracht, riep iemand dat er een ontploffing in de machinekamer had voorgedaan. Ik geloofde er niet in en wrong me tussen de anderen door naar het open luik waar de ladder stond. Ik plaatste mijn voet op de onderste sport en wilde net naar boven klauteren toen er een dreunende klap volgde en een waterzuil omhoog spoot. Tien seconden later lag ik in zee. In die paar seconden zag ik gestalten door de lucht vliegen, mensen aan dek overboord slaan en de boot langzaam achterover hellen. “Getorpedeerd!” Die gedachte flitste door me heen. Zo snel mogelijk weg wezen om buiten de draaikolk van het zinkende schip te komen en niet naar de zeebodem meegezogen te worden.

Onerzeeboot HMS Tradewind

(Op 15 september 1944 werd de Junyo Maru door de Britse onderzeeër HMS Tradewind ontdekt. De gezagvoerder Maydon had door zijn periscoop de Japanse vlag gezien. Hij naderde tot 1750 meter afstand en vuurde om 15.53 uur vier torpedo’s af. Twee ervan troffen doel. De Junyo Maru zonk in 20 minuten op 30 zeemijlen van de Sumatraanse kust.)
Binnen 10 minuten was het gebeurd. Ik zag nog hoe vanaf het achterdek tientallen mensen omlaag stortten en met het schip in de golven verdwenen en daarna de grote massa vanaf het voordek. Overal om me heen dreven doden in het rond en vele gewonden. Ik zelf had ook een paar wonden op armen en benen; waarschijnlijk getroffen door rondvliegende splinters. Ik ontdekte Japanners die met zwemvesten om rondzwommen en op fluitjes bliezen. Op deze wijze konden ze met elkaar in contact blijven. Zij waren natuurlijk de eersten die door een korvet van de Japanse marine werden opgepikt en wat later een beperkt aantal gevangenen die dicht in de buurt rondzwommen aan boord genomen. De rest werd met bajonetten weggeslagen. Even later stoomde het korvet weg. Ik had al zwemmend de afstand tussen het zinkende schip en mij zelf vergroot, omdat ik niet de minste behoefte had door een Japanse boot te worden opgepikt. Mijn hoop was gevestigd op redding door een geallieerd schip (een kinderlijke gedachte). Om het moreel hoog te houden riepen we elkaar toe kalm te blijven en ons drijvende te houden door aan wrakstukken te gaan hangen.
Velen konden niet zwemmen, vooral onder de ouderen. Ik weet zelf niet meer hoeveel van hen ik aan planken en stukken balk heb geholpen, waaraan zij hangen konden. Ik had, met mijn 20 jaren, nog voldoende energie. Na de bevrijding kreeg ik van kennissen te horen, dat verscheidene gevangenen naar mij op zoek waren gegaan omdat ik hen van de verdrinkingsdood had gered. Toen ben ik ondergedoken.
Wel is mij bekend dat enkelen van hen naar Amerika zijn geëmigreerd.

De eerste avond en nacht werden half slapend, zwemmend en hangend aan balken of lijken, doorgebracht. De zee was gelukkig kalm. De volgende ochtend ontdekte ik op enige afstand een vlot of raft, een geval van 1 meter in het vierkant, waaraan lussen van touw waren bevestigd. Vijf personen zaten er op. Ik zwom er heen. Mijn schamele kleren waren door het zoute water in de afgelopen nacht afgeweekt. Het enige dat ik nog bezat was een stuk halsdoek dat om mijn nek hing. Ik klom op het en liet, zoals de anderen mijn benen in het water bengelen. Naast mij zat een man van ongeveer 45 jaar, een volbloed Nederlander, de vier anderen waren jonger. De jongste was een Indonesiër van een jaar of dertien: Soekarno’s werkkracht in Japanse dienst (romusha). De man van middelbare leeftijd wilde mij zijn trouwring geven om die t.z.t. aan zijn vrouw te overhandigen. Hij noemde mij zijn naam. Ik weigerde de ring aan te nemen, omdat wij er geen van beiden zeker van waren levend aan land te komen. In de verte kon ik een dunne lijn waarnemen: de Sumatraanse kust; veel te ver om er heen te zwemmen, vooral door de draaiende golfstroom die zich zeewaarts bewoog.
Een blik scheepsbeschuit dat met de stroom kwam aandrijven werd nagezwommen en op het vlot gebracht. Even later dook ik achter een slof sigaretten aan (waarvoor…?) Het gezelschap op het vlot was weinig spraakzaam. Een ieder was met zijn eigen gedachten bezig en ik hoopte nog steeds door een geallieerd schip te worden opgepikt.
Het was bloedheet op het water. De zon brandde je huid stuk en het zoute water beet in de opgedane verwondingen. Beurtelings lieten wij ons in het water zakken dat koel aanvoelde om zo wat verlichting te krijgen, anders droogde je volkomen uit. De dorst werd steeds erger. De zon stond hoog aan de hemel. Je hoofd deed pijn. Je voelde je slap. Nadrukkelijk waarschuwde ik mijn lotgenoten niet van het zeewater te drinken. Het zou de dorst maar verergeren. Ik zag geen lijken meer, die waren verdwenen. Op enige afstand dartelden scholen dolfijnen, een geruststellend gevoel, want waar zij zich ophouden zijn geen haaien te bekennen. Af en toe kreeg ik een prik tussen de dijen wanneer een naaldvis in volle vaart tegen mijn kruis opbotste. De gehele dag keken we uit naar schepen die zich echter niet lieten zien. In de loop van de middag begonnen de anderen zeewater te drinken, uitgezonderd de Indonesische jongen en ik. Ik foeterde hen uit want van mijn vader wist ik dat een mens er gek van kon worden. Ze waren te apathisch om naar mij te luisteren.
Tegen de avond begon de ellende. Overgeven, maagkrampen, opnieuw drinken en weer overgeven. Tenslotte begonnen twee raar te doen. De ene wilde op de motorfiets naar Batavia toe en stapte zo het water in. Ik sprong hem na en slaagde erin hem op het vlot te krijgen. Ondertussen was de andere met veel misbaar het water ingedoken. “Ik ga naar huis, ja naar huis!” Hij schreeuwde het uit.
Ik kon nog maar nauwelijks een meter of vijf voor mij uit zien. De golfstroom waarin hij was geraakt verwijderde hem hoe langer hoe verder van het vlot en de sufferd zwom met de stroom mee ook. Hier kon ik echt niets meer doen. Ik was trouwens te slap om nog wat te kunnen uitrichten.

Een tijdje later werd het stikdonker. De hemel zag er zwart uit en er was geen ster te bekennen. Er stak een stevige bries op. Een zware storm was in aantocht. De hemel zag er zwart uit en er was geen ster te bekennen. Er stak een stevige bries op. Een zware storm was in aantocht. Het vlot begon te deinen en we moesten ons aan de lussen vastklampen om niet van het vlot te geraken. ( de Golf van Benkoelen is er berucht om: in een paar uur tijd kan het mooie weer omslaan in een hevige storm).
Toen brak de hel in alle hevigheid los. Huizenhoge golven, bliksem en donderslagen losten elkaar in snel tempo af. De wind gierde langs ons heen en de temperatuur daalde flink. Om wat warm te worden liet ik mij in het water zakken en hield me stevig aan de touwen vast. Merkwaardig genoeg voelde het water lauw aan. Na een poosje kroop ik weer op het vlot. Plotseling begon het te regenen. Dikke druppels beukten in ons gezicht. “Mond open”, schreeuwde ik, “drinken!” Wij probeerden zoveel mogelijk regenwater naar binnen te krijgen. Met de enkels hield ik me aan de touwlussen vast en vouwde de handen als een trechter om de geopende mond. Op deze wijze kreeg ik wat regenwater naar binnen. Niet genoeg! Maar het was in ieder geval vocht.
Zo snel als de storm was opgestoken, zo snel verdween hij weer en de regen hield op. Wat bleef was nog een stevige wind en woeste golven. Van slapen was geen sprake, anders duvelde je in het water. Langzaam soesde ik weg en verbeeldde me dat ik te paard zat en over een uitgestrekt gebied galoppeerde. De wind die langs je lichaam suisde en het deinende vlot gaven je het gevoel dat je met een behoorlijke snelheid voortbewoog. Vandaar de illusie! In ieder geval hield mijn fantasie mij wakker.

Plotseling hoorde ik een plons achter me. Met mijn arm voelde ik om me heen; weer een lege plaats. Ik riep en schreeuwde, maar het enige dat ik hoorde was het geklotst van de zee en het gieren van de wind. Weer een makker weg. De hopeloosheid en de onmacht om iets te kunnen uitrichten, maakten dat ik stil begon te huilen. Na een poosje voelde ik mij wat beter.
De lucht klaarde op en aan de horizon begon het licht te worden. De ochtend brak aan en de zee was weer zo glad als een spiegel. Wij waren nog maar met zijn drieën: meneer X van de trouwring, de Indonesische jongen en ik. De anderen waren verdronken. Honger en dorst deden zich voelen. Aan elkaar konden we zien hoe wij er aan toe waren: blaren op gezicht en lichaam, gezwollen ogen en gebarsten lippen en het zoute zeewater hield de wonden op armen en benen open.
Op enige afstand passeerden scholen vissen ons vlot en zo nu en dan dreef een kwal vlak langs. Een zonnige dag en een rustige zee. ’s Middags begon de hitte ondragelijk te worden en na verloop van tijd werd ik door hallucinaties overrompeld. Ik nam dingen waar die er in feite niet waren. Er voer een kano op een paar meter afstand langs het vlot. Drie mannen met ontbloot bovenlijf en haren tot op de schouders peddelden dat het een lieve lust was. Ik riep hen aan, maar ze reageerden niet. Keken op noch om en roeiden voort. Vertwijfeld keek ik hen na. Mijn lotgenoten vonden mijn gedrag maar vreemd. Ze zeiden echter niets, ze keken mij alleen aan met hun bloeddoorlopen ogen.
Jaren later kan ik mij er nog steeds over verbazen dat een mens, onder bepaalde omstandigheden, dingen waarneemt die er in werkelijkheid niet zijn of wel soms…. In een ander dimensie?
In de verte ging de zon langzaam onder. Hij leek op een vuurbal die de hemel in brand stak. Ik voelde hoe alles vervaagde en raakte in een half bewusteloze toestand. Ik had geen dorst en geen honger meer. Langzaam werd het donker om me heen. In de verte, heel vaag, hoorde ik nog een plons in het water. Toen werd mijn aandacht getrokken door prachtige muziek. Het leek wel alsof ik tussen de klanken rondzweefde. Een blij en tevreden gevoel maakte zich van mij meester, ik genoot.

Opeens voelde ik een stoot en hoorde een stem die mij riep: “ He, bangoen!” (word wakker) Ik opende de ogen en merkte dat ik voorover lag. Ons vlot dreef zachtjes langs een scheepswand en ik hief mijn hoofd op. Voor mijn neus bengelde een dik touw en daarboven hoorde ik roepen: “Pak het touw beet!” Ik greep het vast en voelde hoe ik omhoog werd gehesen. Ik stapte over de reling, zei: “Dank je wel” en zakte door de knieën. Die jongeman die mij aan boord van de Japanse torpedojager had gehesen fluisterde mij toe: “ Niet gaan liggen en niet gaan slapen, want dan denken die smeerlappen dat je als werkkracht niets meer waard bent”. Mij ondersteunend sleepte hij me voort over het dek en liet me zitten met de rug geleund tegen een scheidingswand. Hij verliet me en kwam even later met een mok drinkwater en een rijstbal. “Langzaam met tussenpozen drinken” adviseerde hij. “ en probeer wat te eten”. Hij zette zich zich naast mij neer. Aan zijn haveloze korte broek hing een Rode Kruisband. Terwijl ik met lange pauzes een paar slokken water nam, bracht hij mij op de hoogte van de gebeurtenissen in de afgelopen dagen. Hij behoorde bij de eerste groep geredden kort na de torpedering. Samen met 10 anderen moest hij aan boord van de jager blijven om eventuele overlevenden op te pikken. Ik bofte, want het was de laatste dag dat er nog naar drenkelingen werd gezocht. Ik kreeg ook te horen dat de Jappen uit zee opgeviste schipbreukelingen weer overboord smeten als zij van uitputting bewusteloos raakten. Vandaar dat hij mij in het begin waarschuwde niet in slaap te vallen.
De boot had reeds uren geleden de steven gewend en stoomde met topsnelheid noordwaarts, bestemming Padang. Het begon langzaam donker te worden. De stem van mijn redder klonk gedempt alsof hij door een laag watten sprak. Mijn hersens waren nog te beneveld om alles in mij op te nemen. Ik proefde de rijstbal die in vet was gebakken, maar kon nog geen hap door mijn keel krijgen. Ik had meer dorst dan honger. Trouwens hevige slaap begon mij te overmannen, waaraan ik toegaf. Het was toch al donker geworden.
De Jappen konden mij toch niet meer zien zitten.

Diep in de nacht werd ik wakker door een razende dorst. Mijn tong voelde aan als leer en mijn gescheurde lippen waren kurkdroog. Ik merkte dat mijn redder niet meer naast mij zat, greep naar de drink mok om wat te drinken en ontdekte dat hij leeg was. Ik moest trachten aan water te komen, daarom ging ik, al kruipend op zoek naar een deur. Iets verderop bevond zich er een. Hij stond op een kier. Voorzichtig duwde ik hem open en keek in een verlichte kajuit. Tegen de wand was een smal bed geplaatst en daartegenover een tafel waarop, tot mijn vreugde, een karaf met drinkwater stond. Ik kroop er heen, pakte de karaf op en begon te drinken. Ik genoot van elke teug. Net toen ik aan de laatste slokken toe was, stapte een Japanse officier de kajuit binnen. Scheldend pakte hij de karaf af en schopte mij de kajuit uit. De kajuitdeur viel met een klap achter mij dicht. Het kon mij niet schelen, de dorst was in ieder geval gelest.

De volgende ochtend, 19 september 1944, meerde de torpedobootjager af in Emmahaven, een bekende en vertrouwde omgeving voor mij. Iedereen werd van boord gebracht. Dezelfde jongeman, een verpleger, droeg mij de loopplank af omdat ik nog steeds niet op mijn benen kon staan. In een loods moesten wij wachten op vervoer. Een vrachtwagen bracht ons uiteindelijk naar Padang waar wij werden ondergebracht in de plaatselijke gevangenis. Rudy Uijleman Anthonijs en een paar anderen werden direct naar het militair hospitaal in Padang gebracht om te herstellen van de Junyo Maru gevolgen.

NB: Aan boord van de Junyo Maru waren duizenden gevangenen, waar onder Nederlanders, Australiërs, Engelsen, Ambonezen en vele Javaanse romusha’s, die niet meer de overvolle ruimen konden ontvluchten en verdronken als ratten. Degenen die zich in wanhoop aan de twee Japanse reddingsboten vastklampten, werden met samoerai-zwaarden de vingers of handen afgehouwen. Door de escorterende schepen werden uiteindelijk 723 drenkelingen opgevist. Het totale dodental was 5620 onder wie 1370 Nederlanders.

Maar dit was nog niet het einde van het verhaal. De overlevenden werden onder erbarmelijke omstandigheden naar Pakan Baru gebracht. Ook Rudy Uijleman Anthonijs werd een maand later overgebracht naar het krijgsgevangenkamp Pakan Baroe waar aan de aanleg van de 220 km lange Pakan Baroe spoorweg, beter bekend als de dodenspoor, gewerkt moest worden. De dodenspoor, dwars door de groene hel van het Sumatraanse moerasoerwoud, heeft aan ongeveer 2500, meest Nederlanders maar ook Britse, Australische en Amerikaanse de dood gekost. Ook ongeveer 80.000 romusha’s vonden hierbij de dood.
Als oorzaak verdrinking, uitputting, mishandeling, ondervoeding en tropische ziekten zoals dysenterie.
De aanleg van de 220 km. lange Pakan Baroe-spoorweg, dwars door de groene hel van het Sumatraanse moerasoerwoud en bergen in de jaren 1943 en 1945, is lang een bijna vergeten oorlogsdrama geweest. Toch stierven er voor deze krakkemikkige spoorweg waarschijnlijk tachtigduizend door de Japanners geronselde Javanen (romusha), zo blijkt uit archiefonderzoek dat Henk Hovinga deed voor de vierde aanzienlijk uitgebreide druk van zijn boek ‘Eindstation Pakan Baroe’. Behalve deze 80.000 Indonesie¨rs vonden bijna twee-en-een-halfduizend, meest Nederlandse krijgsgevangenen een ellendige dood door verdrinking, uitputting, mishandeling, ondervoeding en tropische ziekten zoals dysenterie.

De Japanners verzwegen aan de dwangarbeiders dat Japan gecapituleerd had, zodat de dwangarbeiders door bleven werken aan de spoorweg.
Na de capitulatie en zijn bevrijding van de Pakan Baroe dodenspoor werd Rudy Uijleman Anthonijs bij het Knil Infanterie bewakingspeloton te Bangkinang ingelijfd. Eind oktober 1945 vond overplaatsing plaats naar Padang in afwachting op transport naar Batavia.
Januari 1946 werd Rudy ingedeeld bij de eerste depot te Djaga Monjet peloton onderdeel mitrailleur afdeling.
Vervolgens weer overgeplaatst naar Pau – Pel B. Divisie tot en met januari 1948. Hierna overgeplaatst bij de staf B. Divisie met bestemming opzending Nederland.
In 1946 en 1947 deelgenomen aan de acties Pasar Minggoe, Depok, Tangerang, Balaradja, en omgeving Tjiandjeer.
Vervolgens ook als militair deel genomen aan de Politionele acties: Pekalongan, Pemalang, en omgeving Tegal gedurende de periode 21 juli – 4 augustus 1947.
Op 27 maart 1948 per m.s. Sloterdijk naar Nederland vertrokken en op 22 april 1948 met groot verlof gezonden wegens beëindiging van de dienst – en reserveplicht t.a.v. KNIL, eervol ontslagen uit de militaire dienst bij het KNIL.

Nawoord: Mede dankzij Marijke van Horn – van Raalten, ook geboren te Sawahlunto en bijna 60 jaren vriendschap met Meity Ungerer, heeft Rudy Uijleman Anthonijs zich bereidt verklaard zijn verhaal van de Junyo Maru aan haar te vertellen.

Bersiap en de ervaringen van een tiener.

Jaar, tijd vergeten en ik wil niet een datum geven dat niet accuraat is. Werkte in de operatie kamer van St Borromeus aan de Dago weg, Bandung. OR (operatie kamer) schoon maken na een operatie, instrumenten en verband wassen en steriliseren. Dat deed ik voor de scholen weer begonnen. Het hoofd gebouw kijkt uit op een drie sprong, Dago weg en ik geloof Technische Hoge School Blvd. Schuin tegenover het hospitaal was een woning in die tijd door Japanse militairen (soldaten en officier) bezet. Op een dag zat ik op het muurtje die de voortuin van de weg scheidde. Hoorde een gegil en zag een bende Indonesiërs met goloks (hakmessen), bamboo runcings (bamboe speren met scherpe punten) de Dago op rennen richting St. Borromeus, ook hoorde ik heel duidelijk het “Merdeka, merdeka”. Japanse officier kwam naar buiten, keek naar de rennende massa en schreeuwde bevelen, soldaten met hun geweren midden op de Dago weg, eerste rij knielen, achter hun een andere rij soldaten, op bevelen van hun officier grendelen ze hun geweren en schoten pardoes in de rennende massa. Het schieten en laden werd een paar maal herhaald totdat de permoedas waren verdwenen. Naderhand hebben Gurkas en hun Engelse commandant het huis van de Japanners overgenomen, zij hebben toen een kleine bunker opgetrokken met a 50 kaliber machine geweer midden in de driesprong voor het hospitaal. De 50 kaliber werd verschillende keren getest en het rapport was luid. BTW, wij woonden in die tijd aan de Zorgvliet laan, op de hoek met Pahud de Montange.
Ben de namen van de zijstraten, die achter St. Borromeus liepen en op zij, vergeten. De Gurka’s hebben prikkeldraad barrière om het hospitaal aangelegd en een andere kleine bunker achter een bijgebouw dicht bij de kapel neergezet.
Zaterdag midden in de nacht werd er op de voordeur gebonkt, “Allemaal er uit naar St. Boromeus”. In de verte hoorden wij schoten, mijn moeder, jongste broer en ik renden het huis uit de straat op tezamen met andere bewoners en in het donker naar St. Borromeus. De schoten kwamen dichter en dichter. De Gurka’s sloten de laatste barricade en de hel brak los. Heb voor mijn moeder en broer een lege hospitaalkamer gevonden waar beiden in een bed sliepen en ik op de grond. Schoten waren te horen gedurende de nacht. Volgende dag, zondag, ging ik naar de kapel voor de mis. Gedurende de mis deden de permoedas een aanval op St. Borromeus, allerlei wapens kon men horen en de lucht rook naar cordiet. De permoedas kwamen dichter bij het hospitaal, je zag ze aan de overkant van de straat. Wonder boven wonder, drie militaire trucks kwamen aan, stopten en Japanse soldaten sprongen uit de voertuigen met geweren en automatische wapens en openden vuur op de permoedas. Binnen ongeveer 20 min. was het zooitje opgeruimd. De Japanners patroneerden door de straten en tuinen en af en toe hoorde je een schot of het geratel van een automatisch wapen. De Japanners hebben ons het leven gered! Dat was de tijd dat ik als vrijwilliger vermoorde mensen of delen van hun hielp begraven. De eerste keer dat ik en een paar anderen een huis binnen kwamen begon ik direct over te geven, muntah, heb gekokhalsd tot dat mijn maag pijn deed. Ik zal nooit vergeten wat ik die dag heb gezien, later barste ik zelf in tranen uit. Zelf nu brengt deze herinnering tranen in mijn ogen, de afslachting en het bloedbad waren ongelooflijk, de mensen waren niet alleen gedood, ze werden in stukken gesneden en afgeslacht en dat is waarom ik doodziek wordt wanneer ik lees over de toen begane wandaden van onze militairen en niets over de wandaden van de Indonesiërs. Waarom komen mensen niet naar voren en schrijven wat zij met eigen ogen hebben gezien?
Dan kwam de tijd dat Bandung verdeeld was in noord en zuid met als grens de spoorbaan, de bomen waren gesloten. In zuid Bandung zaten de Indonesiërs en het noorden de Engelsen en de Nederlanders. De Indonesiërs hebben later zuid Bandung verbrandt voordat wij het zuiden binnen mochten.
Gelukkig ging de Christelijke Lyceum (overbrugging) weer open, 1A, 2B or C, 3A, ik herinner mij dat wij in een klas zaten, die in een hoek was gelegen. In 1949 ben ik naar Nederland vertrokken en ingetrokken bij mijn tante en oom in Maastricht.
Het bovenste is geschreven met de wetenschap dat er hopelijk iemand is die dit verhaal kan bevestigen of bestrijden.
Ik wil liever niet over die tumultueuze periode schrijven. Het overkomt mij nog steeds als een wrede en schier onoverkoombare periode.

Henri E. Ṧibek

 

Deel 3 – Tjip Boenandir en Edward G. Welcker

Na de Oorlog

Edward Gilles Welcker, Electro-monteur, Hr. Ms. de Ruyter

Op 16 april 1944 kreeg ik 3 dagen verlof om te trouwen, andere faciliteiten werden niet verleend. Mijn vrouw mocht wel bij mij in de garage komen wonen. In 1945, toen ik uit de garage weg moest, verhuisden wij naar een kleine woon-annex slaapkamer in een dessa in de omgeving.

Op 17 augustus 1945 werden alle werklieden van de werkplaats ontslagen. Ik werd aangehouden om de inventarisatie op te maken van alle machines en materieel ten einde het over te geven aan de Sekoetoe-sekoetoe. De inventarisatie was nog niet beëindigd toen de hele inventaris door de Indonesische regering werd ingepalmd.
In 1945 sloot ik mij aan bij de B.K.R. (Badan Keamanan Rakjat = Security Agency). Inderdaad, ik kwam niet terug bij de Marine. Mijn lieve moeder hoorde het nieuws van de ondergang van Hr. Ms. De Ruyter een maand na het gebeuren. Het nieuws over de ondergang na een maand maakte mijn moeder half gek toen zij het vernam. Zij verkeerde onder hoge geestelijke druk en stress. Vandaar dat zij mijn huwelijk op 16 april 1944 doorzette al waren de condities kritisch. Haar bedoeling was dat ik als getrouwde man niet hoefde te varen, immers varen betekende voor haar oorlog. In 1945 heb ik dan ook besloten om bij mijn moeder en schoonouders aan de wal te blijven.

Uit mijn marine tijd ben ik nog in het bezit van alle toen vereiste documenten en boekjes, inclusief namen van de desbetreffende officieren.
In 1998 heb ik een verzoek ingediend aan de PUR/WUV om in aanmerking te komen voor een periodieke uitkering. Dit heb ik ondersteund met bezwaarschriften, correspondentie en namen van diegenen die ik mij nog herinneren kon als getuigen, enz. Na het geding ter zitting van 5 april 2001, waar ik niet aanwezig kon zijn, kreeg ik de beslissing: De Centrale Raad van beroep rechtdoende “Verklaart het beroep ongegrond”. Dus dat betekent afgewezen …….ddo. 18 mei 2001.

Op 13 maart 2002 plaatste ik een advertentie in het maandblad “Aanspraak” in Nederland: “Ik zoek overlevenden van Hr. Ms. De Ruyter die op 27-2-1942 door een Japanse torpedo werd getroffen en even daarna zonk”. Graag reacties aan ex-stoker Olieman Boenandir ….enz. Adres enz.
Hierop kreeg ik veel reacties: Nummer i. Asia Maior, Uitgeverij Asia Maior, Postbus 150, 4300 AD Zierikzee, Nederland. Mevr, W. Leijnse heeft mij de namenlijst gestuurd van de bemanning van Hr. Ms. De Ruyter per 26 februari 1942. In die namenlijst staan zij die omgekomen waren en die gered werden.
Toen kwam de reactie van de heer Johan van Leer, 230 Baystreet #6, Santa Monica, CA 90105-1031.
Ook een reactie van de heer M.G.J. van Zeeland, Fransche Brug 22a, 2371 BE Roelofsarendsveen, Nederland

Bijzonder goed en behulpzaam was de volgende reactie:
Verklaring voor degene die het aangaat: Hierbij verklaar ik dat de heer Boenandir door mij is herkend als een van de overlevenden van Hr. Ms. De Ruyter.
Wij hebben elkaar ontmoet bij de Japanse landing op 1 maart 1942 in Kragan (noord kust Midden Java)
Verder in krijgsgevangenschap tot onze splitsing (Jaarmarkt)
De heer Boenandir heeft zich getoond als een waardige persoon en een betrouwbare Koninklijke Marineman.

Hoogachtend,
Edward G. Welcker, 16614 E Kingside Drive, Covina, Ca 91722

Alle stukken en bundels heb ik naar PUR/WUV verzonden. Ik weet niet hoe het proces van de behandeling van de stukken is verlopen, maar een arts uit Nederland gaf mij een volledig lichamelijk onderzoek en controleerde mijn lichamelijke klachten.

Uiteindelijk begin juni 2003 Gode zij dank en nog maal God zij dank kwam de erkenning en de beslissing gezamenlijk met de uitkering. Hierop heb ik bijna vijf jaar gewacht. Nu ben ik trots en voel me zeer gelukkig en uit het diepst van mijn hart dank ik u nog maal, heren, die mij geholpen hebben.

Ik wens u allen veel geluk en succes.

w.g. Boenandir

Deel 2 – Tjip Boenandir als gevangene van de Japanners

Op 3 maart 1942 werden wij in Kragan in de buurt van Rempang (Midden Java) aan land gezet. Hier wilden de Jappen hun landing uitvoeren.

Wij werden verzameld op het erf van de wedana en bivakkeerden daar als krijgsgevangenen onder permanente Japanse bewaking. Het erf was groot en beplant met asembomen met een heg van “pohon Luntas”. Bewegingsvrijheid was er niet en de hele maand sliepen wij open en bloot onder de asembomen op de grond zonder tikar (slaapmat). Er was geen sanitaire of medische hulp. Wonden werden met kranten verbonden om de vliegen op afstand te houden. Op het erf werden wc’s uitgegraven en bij een diepte van 60 cm kwam het water al boven vanwege onze ligging dicht bij zee.

Bijna ieder morgen moesten wij 4 tot 5 km lopen om de plek op het strand te bereiken waar wij de Japanse schepen moesten lossen. Kisten, vaten en andere collies moesten wij van de landingsvaartuigen naar het strand dragen.
Tweemaal per dag kregen wij eten: halfgare rijst met een beetje suiker. Bestek kregen wij niet, dus gebruikten wij oud papier van schriften, enz. als bord en aten met de hand. Wij werden daarbij nog gedwongen om snel te eten om te voorkomen dat vliegen met de rijst meegingen!
In deze periode overleden drie lotgenoten die op het erf van de wedana werden begraven.

Wij waren in Kragan met ongeveer 80 gevangenen. Op zekere dag moesten enkelen van ons onder gewapende begeleiding ongeveer 1 ½ kilometer een kampong in om uit een put drinkwater te halen.
De hele maand kregen wij geen kleren behalve een gonjezak van een vierkante meter. Tijdens onze corvee vouwden wij deze gonjezak op en plaatsten het op onze schouder en nek ter bescherming bij het dragen van de zware kisten als wij corvee op het strand hadden.
De hele maand in Kragan zonder mandiën, tandenborstel, warme thee of koffie. Alleen het ongekookte water.

Terug naar Surabaya.
Op goede vrijdag, 3 april 1942, kreeg iedereen een set KNIL uniform compleet met bamboehoed. Er stonden 14 vrachtwagens gereed en wij moesten afscheid nemen van kamp Kragan om in konvooi naar Surabaya te vertrekken. In Tjepoe werd een uurtje halt gehouden voor het middagmaal. Het bleek het zelfde rantsoen te zijn dat wij ook in Kragan kregen: half gare rijst met wat suiker. Bij gebrek aan borden gebruikten wij ook hier beschreven bladzijden uit schriften als bord en aten met onze handen. Uit een houten vat dronken wij ons koude putwater.

In Surabaya werden we naar het interneringskamp Jaarmarkt getransporteerd. Het COVIM, een Europese vrouwenclub, hoorde dat overlevenden van Hr. Ms. De Ruyter en Hr. Ms. Java waren aangekomen. Van de Japanners kreeg deze club toestemming ons te ontvangen. Ongeveer 19:30 uur kwamen wij het kamp binnen en werden achter de grote poort verzameld. De COVIM dames kwamen en gaven ons o.a. kleren, odol tandpasta, tandenborstel, een zinken bord, lepel en zeep. Speciaal voor de drenkelingen van Hr. Ms. De Ruyter en Hr. Ms. Java een kopkussen (bantal). Wij sliepen niet meer op de harde grond zoals in Kragan, maar op bamboo balé-balés (bed van bamboe).
Kamp Jaarmarkt was een groot kamp met ongeveer duizend geïnterneerden, merendeel Knil’ers. In de eerste weken was de voeding redelijk, maar daarna kregen wij dagelijks een beetje pap. De zieken werden door een Japanse dokter behandeld. Zelf kreeg ik toen malaria en kreeg daar pillen voor.

(Hier heeft mijn broer mij gevonden en van buiten het kamp naar mij gewuifd. Hij mocht het kamp niet in. Dit heeft hij mijn moeder in Malang verteld die heel erg van slag was toen ze hoorde van het zinken van Hr. Ms. De Ruyter).

Tot 1943 bleef ik in het kamp en ik moest een formulier ondertekenen dat ik voor de Japanners moest werken. Vanwege mijn dienst vak van Stoker Olieman zou ik een baan krijgen als machinist.
Dit bleek later niet waar te zijn, want met 10 andere niet Europese gevangenen, die ook niet van de Koninklijke Marine waren, werd ik ’s avonds naar een kazerne van het Knil op Gunungsari gebracht waar wij in een lege goedang (opberg ruimte) konden slapen. (De andere gevangen waren inheemse gevangen die o.a. bij de stadswacht hoorden). Deze kazerne werd nu door de Jappen gebruikt. De volgende ochtend kregen we orders om de hele kazerne schoon te maken en te houden. Zo werden wij verplichte schoonmaakarbeiders. Alle orders werden in gebaren taal gegeven, immers wij verstonden geen Japans.
Naast de Japanse kazerne stond een andere Knil kazerne dat gebruikt werd als interneringskamp voor Europeanen. Met een Japanse chauffeur moest ik dikwijls met de vrachtauto naar de pasar. Wij moesten dan de kerandjangs (manden) met sajoeran (groenten) in de truck dragen en bij de kazerne weer uit de truck halen en naar de dapoer (keuken) dragen.
Beetje bij beetje begon ik Japans te leren om mishandeling te ontlopen. Goddank, is dat mij nooit overkomen.

De Japanse soldaten werden overgeplaatst en ik kreeg werk in de werkplaats DAI 10360 Butai “Don Bosco” in Surabaya. Don Bosco is een katholieke school en het hoofdgebouw en het hoofdgebouw werd als hoofdkantoor. Op het grote erf werd een semipermanente werkplaats opgetrokken waar ik wapens moest repareren. Hier werd ik in de gelegenheid om na vast werken (Maritiem: het beëindigen van de dagtaak) een cursus Japans te volgen. Ook kreeg ik permissie om in een garage van een van de in beslag genomen huizen rond Don Bosco te slapen.

(De parochie Don Bosco staat in de woonwijk Sawahan. Hier heeft zijn moeder Boenandir twee of driemaal opgezocht. Toen hij zijn moeder vertelde dat hij na de oorlog weer wilde varen was haar antwoord: “Dat is goed, maar je moet eerst gaan trouwen”. Rap ging zij op weg om voor zoon een bruid te zoeken die zij ook vond! Haar bedoeling was dat haar zoon, als hij eenmaal getrouwd was, niet meer naar zee ging)

Deel 1 – De slag in de Java zee

Tjip Boenandir, Stoker-Olieman op Hr. Ms. De Ruyter

Dit jaar 2017 herdenken wij dat wij 72 jaar geleden bevrijd werden van de Japanse onderdrukkers.
De oorlog in de Indische archipel begon met de slag in de Java zee op 27 februari 1942, dat is 75 jaar geleden. Goddank, waren er ook bemanningsleden van onze vloot die deze rampzalige zeeslag hebben overleefd. Een van hen, Edward G Welcker, nu woonachtig in Orange Country, Californië is in de leeftijd van 98 jaar. Een ander overlevende woonde in Malang, Oost Java, is intussen ook in Malang in de leeftijd van 90 jaar in december 2010 overleden. Een paar jaar geleden heeft hij zijn ervaringen met de hulp van Benno Apon op papier gezet en een kopie aan Ed Welcker gegeven. Zijn relaas, aangepast aan de dag van vandaag, volgt hier beneden:

Mijn naam is Tjip Boenandir. Ik ben geboren aan de voet van de Gunung Kelud, de vulkaan in de buurt van Blitar. Op mijn geboortedag in 1919 was er ook een uitbarsting van deze vuurspuwende berg. Aangezien er in die tijd geen geboorteaktes werden uitgegeven werd mijn geboortedatum gesteld op 20 juni 1920. Ik heb de HIS, Hollands Inlandse School, doorlopen en kwam op de Ambachtsschool in Malang op de Europese afdeling van de Metaalbewerking. Nadat ik deze opleiding heb voltooid waren er overal plakkaten: “Saja orang Marine, ikutlah saja”. (“Ik ben een Marineman, ga met mij mee”.)
Zodoende ben ik bij de Koninklijke Marine terecht gekomen.

In 1937 kreeg ik aan boord van het Marine opleidingsschip “Soerabaja” te Surabaya mijn opleiding tot Stoker. Hierna werd ik als Stoker Tweede Klas met Stamboeknummer 2589 geplaatst aan boord van Hr. Ms. “de Ruyter” als lid van het machinekamerpersoneel. Hier heb ik flink aangepakt en werd bevorderd tot Stoker Eerste Klas. Daarna volgde mijn bevordering tot Stoker Olieman.

Toen de tweede wereldoorlog uitbrak zat ik ook op Hr. Ms. De Ruyter. We voeren uit naar de Java zee en tijdens de confrontatie met de Japanse vloot heb ik alle manoeuvres en wendingen van ons schip doorstaan. Ik heb mijn post onder het pantserdek niet verlaten.

Op 27 februari 1942, even na 23:30 uur werd het achterschip door een torpedo getroffen. Dit ging gepaard met veel lawaai en een harde knal. De stoomdruk daalde tot nul en onder het pantserdek werd het pikdonker. Ik bevond mij in de voorste machinekamer en met al mijn energie probeerde ik bovendeks te komen. Na veel botsingen en omwegen vanwege geblokkeerde waterdichte schotten kwam ik aan dek. Aan stuurboord begon de munitiebergplaats te ontploffen, lichtkogels schoten als vuurpijlen de lucht in. Met moeite wist men aan bakboord een werksloep te strijken. De capaciteit van 20 personen werd bijna driemaal overschreden. Belicht door de ontploffende seinkogels kwam ik ook in de sloep. Een officier, mijnheer H. Bennink, Ltz 1st klas, gaf commando om alles van gewicht over board te gooien en de sloep zo licht mogelijk te maken.

Het achterschip van Hr. Ms. De Ruyter was toen al gezonken, het voorschip was nog boven water zichtbaar. Met onze handen roeiden wij zover mogelijk van het schip te komen. In de verte konden wij het geschreeuw van de bemanningsleden horen die op het schip achter zijn gebleven. Na ongeveer twee uren konden wij nog zien hoe onze Hr. Ms. De Ruyter in de schemering van de nieuwe dag ten onder ging.

Later op die dag kwam een Amerikaanse onderzeeboot boven water om twee Amerikaanse seiners van de sloep te halen. De onderzeeër ging vlug onder, immers er vlogen nog Japanse vliegtuigen rond.
Van hen hoorden wij onze locatie: ongeveer 60 mijl ten noorden van Semarang.

Twee etmalen dreven wij roerloos in de lekkende sloep, zonder eten en weinig water uit het sloepreservoir. De zon scheen onbarmhartig fel.
We werden door een Japanse torpedobootjager opgevist en als gevangen behandeld. De sloep werd door de Jappen vernietigd.